چرا همسرم بعد از دعوا طوری رفتار می‌کند انگار اتفاقی نیفتاده؟

یکی از رایج‌ترین جمله‌هایی که در جلسات زوج‌درمانی به فارسی شنیده می‌شود این است: «دیشب دعوای بدی داشتیم، ولی صبح طوری رفتار کرد انگار هیچ اتفاقی نیفتاده.» یکی از طرفین بعد از هر مشاجره، بی‌هیچ حرفی به روال عادی برمی‌گردد — چای می‌ریزد، درباره خرید حرف می‌زند، حتی شوخی می‌کند — و طرف مقابل که هنوز قلبش سنگین است، این «عادی‌سازی» را بی‌اعتنایی یا حتی توهین تجربه می‌کند. اگر این صحنه برایتان آشناست، بدانید نه شما «کینه‌ای» هستید و نه همسرتان لزوماً «بی‌احساس». این الگو یک ریشه روان‌شناختی مشخص دارد و قابل تغییر است.

چرا بعضی‌ها بعد از دعوا سریع «صفحه را عوض می‌کنند»؟

در درمان «سیستم‌های خانواده درونی» (IFS)، این رفتار کار یک بخش محافظ است که وظیفه‌اش خاموش کردن سریع ناراحتی است — مثل آتش‌نشانی که فقط می‌خواهد شعله را فوری خفه کند. برای کسی که در خانواده‌ای بزرگ شده که تعارض در آن ترسناک، طولانی یا پرهزینه بود، «تمام شد، دیگر حرفش را نزنیم» یک مهارت بقا بوده است. در بسیاری از خانواده‌های ایرانی هم این جمله آشناست: «کش‌اش نده»، «بزرگش نکن»، «جلوی بچه‌ها نه». نتیجه، بزرگسالی است که بعد از دعوا صادقانه فکر می‌کند بهترین کار برگشتن به زندگی عادی است — و متوجه نیست که برای همسرش، زخم هنوز باز است.

چرا طرف مقابل نمی‌تواند به همین سادگی فراموش کند؟

چون از نگاه او، چیزی که ترمیم نشده، تمام نشده است. پژوهش‌های جان گاتمن نشان می‌دهد آنچه رابطه‌ها را پایدار نگه می‌دارد، دعوا نکردن نیست — بلکه «تلاش ترمیمی» بعد از دعواست: یک عذرخواهی، یک لمس، یک جمله ساده مثل «حرف دیشبم تند بود». وقتی هیچ ترمیمی اتفاق نمی‌افتد و فقط سکوت و عادی‌سازی می‌آید، مغزِ طرف آسیب‌دیده نتیجه می‌گیرد: «ناراحتی من برایش مهم نیست.» به مرور، همین برداشت — نه خودِ دعواها — فاصله عاطفی می‌سازد. یکی مدام صفحه را عوض می‌کند، دیگری مدام دفترچه‌ حساب دلخوری‌ها را قطورتر می‌کند، و هر دو تنها می‌شوند.

این الگو چگونه در جلسه درمان تغییر می‌کند؟

ساموئل در کار با زوج‌ها از ترکیب روش گاتمن و IFS استفاده می‌کند. ابتدا خودِ چرخه روی کاغذ ترسیم می‌شود: دعوا ← یکی خاموش می‌کند و عادی می‌شود ← دیگری دلخور می‌ماند و سرد می‌شود ← سردی او دعوای بعدی را جلو می‌اندازد. وقتی هر دو ببینند دشمن این چرخه است نه همدیگر، سرزنش جایش را به کنجکاوی می‌دهد. سپس طرفی که «صفحه را عوض می‌کند» با بخش محافظ خودش آشنا می‌شود — و معمولاً برای اولین بار می‌بیند این سکوت، بی‌اعتنایی نبوده، ترس بوده است. طرف مقابل هم یاد می‌گیرد دلخوری‌اش را قبل از تلنبار شدن، با زبانی نرم بیان کند. در نهایت، زوج «آیین ترمیم» مخصوص خودشان را می‌سازند: چند جمله و حرکت ساده و توافق‌شده که بعد از هر تنش، پل برگشت باشد. درباره این‌که چرخه‌های تکراری دعوا از کجا می‌آیند، مقاله کامل‌تر چرا همیشه همان دعوا را تکرار می‌کنیم؟ را بخوانید، و برای آشنایی با شیوه کار، صفحه زوج‌درمانی و خانواده‌درمانی به فارسی را ببینید.

هزینه‌ها و مخارج جلسات توسط ICBC، CVAP، FNHA، IFHP، RCMP، VAC و بیشتر بیمه‌های دیگر پوشش داده می‌شود و صورت‌حساب مستقیماً به شرکت‌های بیمه ارسال می‌شود.

پرسش‌های پرتکرار

آیا فراموش کردن سریع دعوا نشانه بی‌علاقگی همسرم است؟
معمولاً نه. بیشتر اوقات نشانه یک بخش محافظ است که یاد گرفته تعارض را با خاموش کردن سریع مدیریت کند. مشکل این نیست که او آرام می‌شود؛ مشکل این است که مرحله ترمیم — پرسیدن حال شما و بستن زخم — جا می‌افتد.

من بعد از دعوا به زمان نیاز دارم ولی او فوری می‌خواهد عادی شویم. کدام درست است؟
هیچ‌کدام و هر دو. تفاوت در سرعت آرام شدن بدن دو نفر طبیعی است. راه‌حل، توافق روی یک «وقفه با قول برگشت» است: مثلاً «الان بیست دقیقه فاصله می‌خواهم، ولی قبل از شام حرف می‌زنیم.» وقفه بدون قولِ برگشت، برای طرف مقابل رها شدن معنا می‌دهد.

اگر موضوع دعوا را دوباره باز کنم، بدتر نمی‌شود؟
اگر با سرزنش باز شود، چرا. اما یک گفتگوی ترمیمی کوتاه — «دیشب هر دو خسته بودیم؛ من از این جمله‌ام پشیمانم، تو چه حالی داشتی؟» — طبق پژوهش گاتمن دقیقاً همان چیزی است که رابطه‌های پایدار را از بقیه جدا می‌کند.

آیا این موضوع به تنهایی ارزش مشاوره دارد؟
بله، چون «دعوای بدون ترمیم» یکی از رایج‌ترین مسیرهای فاصله عاطفی است. بسیاری از زوج‌ها ظرف چند جلسه، وقتی چرخه‌شان را می‌بینند و آیین ترمیم خودشان را می‌سازند، تغییر محسوسی حس می‌کنند.

جلسات به فارسی و به صورت آنلاین هم برگزار می‌شود؟
بله. جلسات به فارسی یا انگلیسی، حضوری در مرکز شهر ونکوور یا با ویدیوی امن در سراسر بریتیش کلمبیا برگزار می‌شود؛ عصرها و آخر هفته‌ها نیز وقت موجود است.

برای یک گفتگوی رایگان ۲۰ دقیقه‌ای، مستقیم با ساموئل تماس بگیرید یا پیامک بدهید: ۶۰۴-۷۲۱-۰۶۰۴ — بدون منشی و بدون فرم. یا از drsamuel.ca/book-a-call درخواست تماس بدهید.

این مقاله با همکاری ویراستاری متخصص نوشته شده است.