پاسخ کوتاه به سؤالی که خیلیها در گوگل مینویسند: نه، تقصیر شما نیست که بدون خانواده کم آوردهاید. آنچه در فرهنگ ما یک «دهکده» انجام میداد، اینجا روی دوش دو نفرِ بیخواب افتاده است، و عدوای شما بیشتر از آنکه دربارهٔ یکدیگر باشد، دربارهٔ همین جای خالی است.
چرا نبودِ مادربزرگ به دعوای زن و شوهر تبدیل میشود؟
وقتی کمکی از بیرون نیست، هر کاری که انجام نشده به حساب همسر نوشته میشود. زنی که در ایران میتوانست از مادرش بخواهد شب بچه را بگیرد، اینجا فقط یک نفر را دارد که از او بخواهد، و وقتی او هم خسته است، درخواست به اتهام تبدیل میشود. مردی که در فرهنگ خودش انتظار نداشت شبها بیدار باشد، اینجا ناگهان همشیفت است و در عین حال تنها نانآور، و سکوتش را همسرش بیتفاوتی میخواند. این همان چیزی است که در زوجدرمانی «مشکل دائمی» مینامیم: تفاوتی که با یک بحث حل نمیشود، چون ریشهاش در دو تصویر متفاوت از «خانوادهٔ درست» است.
پژوهش ادارهٔ آمار کانادا نشان میدهد نزدیک به یکچهارم مادرانی که بهتازگی زایمان کردهاند، احساساتی سازگار با افسردگی یا اضطراب پس از زایمان گزارش میکنند، و مطالعات کانادایی روی زنان مهاجر و پناهنده نشان دادهاند که کمبود حمایت اجتماعی یکی از مهمترین عوامل خطر است. این یعنی خستگی و پرخاشگری شما یک واقعیت شناختهشده است، نه ضعف شخصیت.
مادرم ویزا نگرفت؛ حالا چه کنیم؟
بسیاری از زوجها ماهها روی ویزای مادربزرگ حساب باز میکنند و بعد با یک نامهٔ رد شدن، همهٔ برنامه فرو میریزد. سوگواری برای این برنامه واقعی است و باید اسمش را گفت. در جلسه، اول این را میگوییم: شما نهتنها نوزاد دارید، بلکه کمکی را که به آن دل بسته بودید از دست دادهاید. بعد به سراغ دو کار عملی میرویم: تقسیم کارِ صریح و نوشتهشده به جای «خودش باید بفهمد»، و ساختن یک شبکهٔ کوچک جایگزین — پرستار بهداشت عمومی، گروههای نوزاد در مرکز محله، دوستی که با یک ظرف غذا میآید. اطلاعات رسمی دربارهٔ ویزای والدین و پدربزرگها (Super Visa) در سایت دولت کانادا موجود است و من کارشناس مهاجرت نیستٛ کار من این است که نبودِ آن ویزا، رابطهٔ شما را نبلعد.
وقتی خانواده از راه دور دخالت میکند چه؟
نبودِ فیزیکی خانواده به معنای نبود نظر آنها نیست. تماسهای ویدیویی روزانه، توصیه دربارهٔ شیر دادن، قنداق و «در زمان ما اینطور نبود»، برای یکی از دو همسر دلگرمی است و برای دیگری فشار. زوجهای زیادی میبینم که دعوای اصلیشان این است: تو چرا از من در برابر مادرت دفاع نکردی؟ در زوجدرمانی با روش گاتمن و IFS، یاد میگیرید که مرز با خانواده را «با هم» بکشید، نه یکی علیه دیگری، و آن بخشی از وجودتان را که با شنیدن انتقاد مادر یا خواهر شعلهور میشود بشناسید و آرام کنید.
آیا بیمه در کانادا این جلسات را پوشش میدهد و کسی از جامعه خبردار نمیشود؟
بیشتر بیمههای تکمیلی محل کار، خدمات مشاور بالینی ثبتشده (RCC) را پوشش میدهند و من هر جا بیمه اجازه بدهد صورتحساب را مستقیم برای بیمه میفرستم. پناهندگان واجد شرایط از طریق IFHP پوشش دارند. دربارهٔ محرمانگی: من منشی ندارم، فرم پذیرش ندارم و خودم تلفنم را جواب میدهم؛ جلسهٔ آنلاین یعنی هیچکس شما را در راهروی هیچ ساختمانی نمیبیند. هرچه دربارهٔ رابطهتان میگویید، در همان اتاق میماند.
زوجدرمانی برای والدین تازهٔ مهاجر چه شکلی است؟
جلسهٔ اول را با هم میآییم، ترجیحاً با ویدیو تا نوزاد در خانه بماند. من میپرسم که در کشور خودتان چه کسی چه کاری میکرد و اینجا آن کار به گردن چه کسی افتاده. معمولاً همین یک سؤال، نقشهٔ دعواها را روشن میکند. سپس روی سه چیز کار میکنیم: یک برنامهٔ واقعبینانه برای خواب و کار که هر دو بتوانند به آن پایبند بمانند، مهارت ترمیم پس از دعوا به جای قهر چندروزه، و شناختن آن بخشهای خسته و ترسیدهای که به جای شما حرف میزنند. مطالعهٔ هشتسالهٔ زوجها نشان داد افت رابطه پس از تولد اولین فرزند اگر رها شود خودبهخود جبران نمیشود، بنابراین هرچه زودتر شروع کنید، راه کوتاهتر است.
برای ترجمهٔ کامل مقالهٔ امروز دربارهٔ چرخهٔ دعوای والدین تازه، این مقاله را بخوانید و برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ جلسات فارسی، به صفحهٔ زوجدرمانی و خانوادهدرمانی به فارسی سر بزنیدػ
پرسشهای متداول
همسرم میگوید «همهٔ مهاجرها همینطور زندگی میکنند، مشاوره لازم نیست.» چه بگویم؟
بگویید که هدف، ثابت کردن مشکل نیست؛ هدف این است که دو نفر بیخواب، پیش از آنکه کینه جمع شود، یک زبان مشترک پیدا کنند. اگر باز هم نپذیرفت، میتوانید تنها شروع کنید؛ بسیاری از همسران بعد از دیدن تغییر در طرف مقابل، خودشان میآیند.
آیا میتوانم مادرم را از راه دور به جلسه بیاورم؟
در موارد خاص، یک جلسهٔ خانوادگی ویدیویی با حضور مادربزرگ ممکن است، مثلاً وقتی دعوای اصلی بر سر دخالت اوست. اما جلسات اصلی برای شما دو نفر است.
نوزادم سه ماهه است و ما هر شب دعوا میکنیم. دیر شده؟
نه. سه ماهگی اوج بیخوابی است و دقیقاً وقتی است که بیشتر زوجها کمک میگیرند.
من در شهر کوچکی در بیسی زندگی میکنم و هیچ مشاور فارسیزبانی نیست. چه کنم؟
جلسات ویدیویی امن برای هر کسی در بریتیش کلمبیا در دسترس است، از کملوپس تا پرینس روپرت.
اگر خودم فکر میکنم افسردگی پس از زایمان دارم، باید اول به پزشک بروم یا به شما؟
هر دو. من در جلسهٔ اول این را میپرسم و اگر لازم باشد شما را به پزشک خانواده یا پرستار بهداشت عمومی ارجاع میدهم و در عین حال کار زوجی را ادامه میدهیم.
همین امروز یک قدم کوچک بردارید
با ۶۰۴-۷۲۱-۰۶۰۴ تماس بگیرید یا پیامک بدهید، در واتساپ با همین شماره پیام بفرستید، یا در drsamuel.ca/book-a-call/ درخواست تماس ثبت کنید. ۲۰ دقیقهٔ اول رایگان و با خود من است، بدون منشی و بدون فرم. جلسات عصر و آخر هفته، حضوری در مرکز ونکوور یا آنلاین در سراسر بیسی. جلسات به فارسی برگزار میشود.
این مقاله با همکاری ویراستاری متخصص نوشته شده است.
Sources
- Statistics Canada. Maternal Mental Health in Canada, 2018/2019. The Daily, June 24, 2019. https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/190624/dq190624b-eng.htm
- Dennis CL, et al. Prevalence, continuation, and identification of postpartum depressive symptomatology among refugee, asylum-seeking, non-refugee immigrant, and Canadian-born women: results from a prospective cohort study. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27185244/
- Ganann R, Sword W, Thabane L, Newbold B, Black M. Predictors of postpartum depression among immigrant women in the year after childbirth. Journal of Women’s Health, 2016. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26447838/
- Doss BD, Rhoades GK, Stanley SM, Markman HJ. The effect of the transition to parenthood on relationship quality: an 8-year prospective study. Journal of Personality and Social Psychology, 2009. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19254107/
- Government of Canada (IRCC). Super visa for parents and grandparents. https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/visit-canada/parent-grandparent-super-visa.html