بعد از تولد نوزاد مدام دعوا می‌کنیم — زوج‌درمانی برای والدین تازه در ونکوور

اگر از وقتی نوزادتان به دنیا آمده، شما و همسرتان مدام به هم می‌پرید، نه در پدر و مادر بودن شکست خورده‌اید و نه عشقتان تمام شده است. شما دارید از قابل‌پیش‌بینی‌ترین فشاری که یک رابطه می‌تواند تجربه کند عبور می‌کنید. من ساموئل عزتی‌لرد هستم، Samuel Ezzatilord, PhD, RCC, CCC, LMCC، مشاور زوج و خانواده در ۱۳۰۰–۱۵۰۰ خیابان وست جورجیا در مرکز ونکوور، بریتیش کلمبیا، و در drsamuel.ca با روش گاتمن و درمان سیستم‌های خانوادهٔ درونی (IFS) با والدین تازه کار می‌کنم تا چرخهٔ دعوای ناشی از بی‌خوابی، پیش از آنکه به کینه تبدیل شود، متوقف شود. جلسات به فارسی یا انگلیسی، حضوری در مرکز شهر یا از طریق ویدیوی امن در سراسر بریتیش کلمبیا برگزار می‌شود و ۲۰ دقیقهٔ اول، یک تماس تلفنی رایگان مستقیماً با خود من است.

پاسخ مستقیم: پژوهش‌هایی که زوج‌ها را از قبل تا بعد از تولد اولین فرزند دنبال کرده‌اند نشان می‌دهند که رضایت از رابطه معمولاً در سال اول افت می‌کند، آن هم به‌طور ناگهانی. این افت، حکمی دربارهٔ ازدواج شما نیست؛ الگویی اندازه‌گیری‌شده و به‌خوبی مطالعه‌شده است. زوج‌هایی که از این دوره سالم بیرون می‌آیند آن‌هایی نیستند که دعوا نمی‌کنند، بلکه آن‌هایی هستند که بعد از هر دعوا راه ترمیم را پیدا می‌کنند. مشاورهٔ ویژهٔ والدین تازه روی همین ترمیم کار می‌کند، روی دعوای «کار نادیده» که زیر بیشتر بحث‌ها پنهان است، و روی بخش‌های خستهٔ وجود هر یک از شما که ساعت سه صبح فرمان را به دست می‌گیرند.

آیا این‌همه دعوا بعد از بچه‌دار شدن طبیعی است؟

بله، و شواهد در این مورد به‌طور غیرمعمولی روشن است. یک مطالعهٔ آینده‌نگر هشت‌ساله روی ۲۱۸ زوج که در مجلهٔ Journal of Personality and Social Psychology منتشر شد نشان داد که والدین پس از تولد اولین فرزند، هم در گزارش‌های خودشان و هم در مشاهدهٔ پژوهشگران، افت ناگهانی در کارکرد رابطه داشتند، در حالی که زوج‌های بدون فرزند در همان سال‌ها فقط یک افت تدریجی نشان دادند. مادران، جهش بزرگ‌تری در میزان تعارض و شدت مشکلات گزارش کردند تا پدران. مطالعهٔ قدیمی‌تری از آزمایشگاه جان گاتمن در دانشگاه واشنگتن، ۸۲ زوج تازه‌ازدواج‌کرده را دنبال کرد و دریافت که دو‌سوم مادران تازه پس از تولد نوزاد، کاهش رضایت زناشویی را تجربه کردند و یک‌سوم ثابت ماندند یا حتی بهتر شدند.

همین عدد آخر است که می‌خواهم به خاطر بسپارید. یک‌سوم زوج‌ها خوب پیش می‌روند، و همان مطالعه نشان داد این زوج‌ها چه کار متفاوتی می‌کردند: همچنان محبت و علاقه‌شان را ابراز می‌کردند، از آنچه در روزِ همسرشان می‌گذشت باخبر می‌ماندند، و مشکلات را چیزی می‌دیدند که دو نفری می‌توانند حلش کنند. هیچ‌کدام از این‌ها به خانه‌ای آرام نیاز ندارد؛ به راهی برای بازگشت به یکدیگر پس از دعوا نیاز دارد، و این دقیقاً همان چیزی است که زوج‌درمانی تمرین می‌دهد.

هنوز آمادهٔ صحبت نیستید؟ یک خط پیامک یا واتساپ به ۶۰۴-۷۲۱-۰۶۰۴ بفرستید؛ همین که بنویسید «نوزاد تازه، مدام دعوا» کافی است. خودم ظرف یک روز شخصاً پاسخ می‌دهم.

چرا والدین تازه مدام همان دعوا را تکرار می‌کنند؟

بیشتر دعواهای والدین تازه دربارهٔ همان چیزی نیست که بر سرش دعوا می‌شود. ماشین ظرف‌شویی، شیر دادن نیمه‌شب، نوبت چه کسی است، گوشی‌ای که در دست او است وقتی او بچه را بغل کرده — این‌ها رویدادهای سطحی‌اند. زیر آن‌ها چیزی است که پژوهش گاتمن «مشکل دائمی» می‌نامیم: تفاوتی در نیازها یا شخصیت که «حل» نمی‌شود، فقط مدیریت می‌شود. والدین تازه چند مشکل دائمی را یکجا به ارث می‌برند. برنامه‌ریزی نادیدنی کار چه کسی است؟ چه کسی اجازه دارد خسته باشد؟ شغل چه کسی کند می‌شود؟ چقدر از زندگی قبلی اجازهٔ زنده ماندن دارد؟
وقتی با یک مشکل دائمی با تحقیر یا دیوارکشی برخورد شود، زوج‌وارد بن‌بست می‌شود، همان دعوا، همان متن، هر بار بدتر. وقتی با کنجکاوی برخورد شود — این برای تو چه معنایی دارد، از دست دادن چه چیزی تو را می‌ترساند — به چیزی تبدیل می‌شود، که گاتمن آن را گفت‌وگو می‌نامد. موضوع عوض نمی‌شود؛ دما عوض می‌شود.

بی‌خوابی همهٔ این‌ها را سخت‌تر می‌کند. دستگاه عصبی‌ای که با چهار ساعت خواب بریده‌بریده کار می‌کند، زودتر طغیان می‌کند، دیرتر آرام می‌گیرد و کمتر می‌تواند چهرهٔ همسر را درست بخواند. بخش بزرگی از آنچه در ماه‌های پس از زایمان شبیه تغییر شخصیت به نظر می‌رسد، در واقع بدنی است که نمی‌تواند خودش را آرام کند.

گاتمن و IFS دقیقاً برای زوجی با نوزاد چه می‌کنند؟

من این دو روش را با هم ترکیب می‌کنم چون روی دو لایهٔ متفاوت از یک دعوا کار می‌کنند.

روش گاتمن روی آنچه «بین» شما می‌گذرد کار می‌کند. در جلسه، یک دعوای واقعی را آهسته مرور می‌کنیم تا نقطهٔ چرخش آن را پیدا کنیم — معمولاً یک شروع تند («تو هیچ‌وقت…») و بعد یک پاسخ تدافعی — و تلاش‌های ترمیمی را تمرین می‌کنیم که زوج‌های باثبات در پژوهش گاتمن تقریباً خودکار انجام می‌دهند. مشکلات دائمی را هم نقشه می‌کنیم تا «تو کمک نمی‌کنی» به یک گفت‌وگوی مشخص دربارهٔ شیفت شب، بار ذهنی و رفت‌وآمد فامیل تبدیل شود، نه یک اتهام کلی.

سیستم‌های خانوادهٔ درونی (IFS) روی آنچه «درون» هر یک از شما می‌گذرد کار می‌کند. از نگاه IFS، همسری که پرخاش می‌کند همسر بدی نیست؛ یک بخش محافظ، فرمان را به دست گرفته تا احساسی آسیب‌پذیرتر را از دید پنهان نگه دارد: من دیده نمی‌شوم، من در این کار خوب نیستم، من دارم خودم را گم می‌کنم. دورهٔ پس از زایمان کارخانهٔ تولید این بخش‌هاست: مادری که بخش «مدیر» او باید هر جزئیات مراقبت از نوزاد را کنترل کند، پدری که بخش «کناره‌گیر» او به محض احساس انتقاد ساکت می‌شود، در جلسه، هر یک از شما یاد می‌گیرد آن بخش را پیش از آنکه به جای شما حرف بزند بشناسد و بگوید از چه چیزی محافظت می‌کند. همسری که می‌شنود «بخشی از من وحشت دارد که این کار را درست انجام نمی‌دهم» بسیار متفاوت واکنش نشان می‌دهد تا همسری که می‌شنود «تو هیچ‌وقت کمک نمی‌کنی».

این دو روش یکدیگر را تقویت می‌کنند. گاتمن نقشهٔ دعوا را به شما می‌دهد؛ IFS دسترسی به آن چیز ظریفی را که دعوا از آن محافظت می‌کند. بیشتر والدین تازه کشف می‌کنند که در نهایت در یک جبهٔاندب: هر دو خسته، هر دو نگران اشتباه کردن، هر دو دلتنگ زوجی که شش ماه پیش بودند.

آیا با نوزادی در خانه می‌توان زوج‌درمانی رفت؟

بله، و من کار مطبم را حول همین ساخته‌ام. جلسات علاوه بر روزهای هفته، عصرها و آخر هفته‌ها هم برگزار می‌شود تا هم همسری که در مرخصی زایمان است و هم همسری که سر کار برگشته بتوانند شرکت کنند. ویدیوی امن یعنی هیچ‌کس مجبور نیست پرستار بگیرد، تا مرکز شهر رانندگی کند یا نوزاد خواب را بیدار کند؛ شیر دادن یا بی‌قراری نوزاد در پس‌زمینه عادی است و جلسه را به هم نمی‌زند. اگر حضوری را ترجیح می‌دهید، دفتر در ۱۳۰۰–۱۵۰۰ خیابان وست جورجیا، نزدیک ایستگاه Burrard و SeaBus است.

نه منشی هست، نه لیست انتظار و نه پرسش‌نامهٔ پذیرش. مستقیماً با خود من تماس می‌گیرید و من تعداد مراجعانم را کم نگه می‌دارم تا بتوانم خودم تلفنم را جواب بدهم.

آیا حال‌وروز مادرِ خسته جایش در زوج‌درمانی است؟

جایش در اتاق درمان است و در عین حال با دقت غربال می‌شود. در پیمایش سلامت مادران ادارهٔ آمار کانادا، نزدیک به یک‌چهارم مادرانی که به‌تازگی زایمان کرده بودند احساساتی سازگار با افسردگی یا اختلال اضطراب پس از زایمان گزارش کردند و فقط حدود یک‌سوم آن‌ها درمانی دریافت کرده بودند. خلق پایین یا دلهرهٔ دائمی یکی از دو همسر، چرخهٔ تعارض را عمیقاً تغییر می‌دهد؛ تحریک‌پذیری، کناره‌گیری و ناامیدی همه شبیه مشکل رابطه به نظر می‌رسند در حالی که تا حدی مشکل خلقی‌اند. وقتی این الگو را می‌بینم« صریح می‌گویم، دربارهٔ حمایت با زوج صحبت می‌کنم و اگر بخواهند با پزشک خانواده یا پرستار بهداشت عمومی هماهنگ می‌کنم. پدران هم مصون نیستند؛ گذار به پدر و مادر شدن، دورهٔ خطر شناخته‌شده‌ای برای خلق مردان نیز هست.

جلسهٔ اول برای والدین تازه چه شکلی است؟

در جلسهٔ اول هر دوی شما را با هم می‌بینم. دربارهٔ بارداری، زایمان، خواب، شیر دادن، اینکه چه کسی چه کاری می‌کند و دعوایی که بیشتر از همه تکرار می‌شود می‌پرسم. معمولاً از شما می‌خواهم نسخهٔ کوتاهی از همان دعوا را جلوی من داشته باشید، چون اینکه چطور دعوا می‌کنید بیشتر از اینکه سر چه دعوا می‌کنید به من می‌گوید. تا پایان جلسه، تصویری ساده از چرخهٔ خودتان دارید و یک مهارت ترمیم برای همان هفته.

جلسات بعدی میان دو لایه‌ای که بالا توضیح دادم رفت‌وآمد می‌کند: مهارت‌های «بین شما» و بخش‌های «درون شما». بیشتر والدین تازه هشت تا دوازده جلسه با من کار می‌کنند، اول هفتگی و بعد با فاصلهٔ بیشتر. هدف این نیست که دیگر اختلاف نداشته باشید؛ هدف این است که اختلاف‌ها کوتاه‌تر، مهربان‌تر و کم‌ترس‌تر شوند.

بهبودی هرچه زودتر شروع شود کوتاه‌تر است. زوج‌هایی که تا فرزند دوم صبر می‌کنند، یا تا وقتی که یکی از دو نفر در اتاق دیگری می‌خوابد، فقط کینهٔ بیشتری برای باز کردن دارند.

هزینهٔ زوج‌درمانی والدین تازه در بریتیش کلمبیا چقدر است و چه کسی آن را پوشش می‌دهد؟

کار زوجی زیر پوشش بیشتر بیمه‌های تکمیلی است که مشاور بالینی ثبت‌شده (RCC) را شامل می‌شوند، و هر جا بیمه اجازه بدهد صورت‌حساب را مستقیم برای بیمه می‌فرستم، بنابراین بیشتر مراجعان هرگز کل هزینه را پیش‌پرداخت نمی‌کنند. اگر پریشانی یکی از دو همسر ریشه در تصادف رانندگی دارد، ICBC صد درصد هزینهٔ مشاوره را در پروندهٔ فعال می‌پردازد؛ کهنه‌سربازان و اعضای RCMP از طریق برنامه‌های VAC و RCMP پوشش دارند؛ FNHA مراجعان واجد شرایط ملل نخست را پوشش می‌دهد؛ IFHP پناهندگان واجد شرایط را. تأیید پوشش بیمه یکی از کارهایی است که می‌توانیم در همان تماس رایگان ۲۰ دقیقه‌ای انجام دهیم.

والدین تازهٔ فارسی‌زبان در ونکوور

برای بسیاری از زوج‌های فارسی‌زبان در ونکوور، تولد نوزاد با یک غیبت بزرگ همراه است: مادربزرگ و پدربزرگی که در ایران، افغانستان یا تاجیکستان مانده‌اند. تقسیم کارِ شبانه، سکوت مردی که احساس بی‌فایدگی می‌کند، و خستگی زنی که حس می‌کند تنها مسئول است، در نبود «خانواده‌ی پشتیبان» زودتر به دعوای تکراری تبدیل می‌شود. من این جلسات را به فارسی برگزار می‌کنم، حضوری در مرکز ونکوور یا آنلاین در سراسر بریتیش کلمبیا، و می‌دانم که در جامعه‌ای کوچک، محرمانگی برای شما به اندازهٔ خودِ درمان اهمیت دارد. جلسات به فارسی برگزار می‌شود.

پرسش‌های متداول

چند وقت بعد از زایمان برای شروع زوج‌درمانی «خیلی زود» است؟
«خیلی زود» وجود ندارد. بعضی زوج‌ها در سه‌ماههٔ آخر بارداری شروع می‌کنند، که پژوهش گاتمن دربارهٔ والدین تازه فعالانه از آن حمایت می‌کند؛ بعضی در هفتهٔ ششم می‌آیند، وقتی بی‌خوابی به اوج رسیده. اگر دعواها روزانه شده یا یکی از شما از دیگری دوری می‌کند، نشانه همین است، نه تقویم.

با نوزاد وقت جلسهٔ هفتگی نداریم. گزینهٔ سبک‌تری هست؟
بله. جلسات ویدیویی از خانه، نوبت‌های عصر و آخر هفته، و ریتم دو هفته یک‌بار پس از جا افتادن اولین مهارت‌های ترمیم، همه جواب می‌دهد. حتی یک جلسه که چرخه را نقشه کند، زبانی به شما می‌دهد که ساعت سه صبح به کار بیاید.

همسرم می‌گوید دعواها فقط از خستگی است و می‌گذرد. درست است؟
تا حدی. کم‌خوابی همه‌چیز را بزرگ می‌کند و بخشی از شدت فروکش خواهد کرد. اما مطالعهٔ هشت‌ساله نشان داد افت کیفیت رابطه پس از تولد، در تمام سال‌های اندازه‌گیری‌شده پابرجا ماند و خودبه‌خود برنگشت. آنچه می‌گذرد خستگی است. آنچه می‌ماند الگویی است که در این دوره ساخته‌اید.

«بار ذهنی» واقعاً چیزی هست یا فقط گله است؟
واقعی است. مطالعهٔ گاتمن روی والدین تازه نشان داد زوج‌هایی که زندگی‌شان آشفته حس می‌شد و ناامیدی و منفی‌نگری شوهر در آن‌ها بالا بود، همان‌هایی بودند که رضایتشان افت کرد. برنامه‌ریزی، پیش‌بینی و به‌خاطر سپردن، کار است؛ نام بردن از آن در جلسه، اغلب نقطهٔ چرخش برای همسری است که احساس نادیده‌بودن می‌کرد.

آیا بین مادر بی‌خواب و پدری که سر کار می‌رود طرف کسی را می‌گیرید؟
نه. هر دوی شما بار سنگینی حمل می‌کنید و هر دو بار معمولاً برای دیگری نادیدنی است. کار من دیدنی کردن آن‌هاست، نه رتبه‌بندی‌شان.

می‌شود یکی از ما تنها بیاید؟
بله. اگر یکی از شما آماده نیست، با آن که آماده است شروع می‌کنم و با IFS روی واکنش‌های خودِ او کار می‌کنیم. بسیاری از همسران بی‌میل وقتی می‌بینند مشاوره دادگاه نیست، بعداً می‌پیوندند.

فرقی می‌کند که نوزاد با IVF، فرزندخواندگی یا رحم جایگزین آمده باشد؟
مسیر آمدن نوزاد در داستانی که با خود به پدر و مادر شدن می‌آورید مهم است و من درباره‌اش می‌پرسم، اما چرخهٔ تعارض پس از ورود نوزاد در همهٔ مسیرها به‌طرز چشمگیری شبیه است. همان مهارت‌ها به کار می‌آید.

با والدین هم‌جنس و خانواده‌های غیرسنتی هم کار می‌کنید؟
بله. خانواده‌های دو مادر یا دو پدر همان بازسازی ناگهانی زمان، خواب و هویت را تجربه می‌کنند، گاهی با فشار اضافه از سوی خانوادهٔ بزرگ‌تر. همهٔ کارهای بالا برای آن‌ها هم صدق می‌کند.

آیا آنچه می‌گوییم از همدیگر محرمانه است؟
مراجع من «زوج» است، پس رازی بین دو همسر نگه نمی‌دارم که کار درمان را خراب کند. پیش از شروع دقیقاً توضیح می‌دهم این چطور عمل می‌کند.

اگر خارج از منطقهٔ ونکوور زندگی کنیم چه؟
جلسات ویدیویی امن برای هر کسی در بریتیش کلمبیا در دسترس است: کلونا، پرینس جورج، ویکتوریا، نانایمو یا شهر کوچکی که هیچ زوج‌درمانگری ندارد.

خواندنی‌های مرتبط در drsamuel.ca

• بن‌بست در رابطه: چگونه زوج‌درمانی در ونکوور چرخهٔ تعقیب و کناره‌گیری را می‌شکند
• بهترین زمان شروع زوج‌درمانی چه وقتی است؟
• زوج‌درمانی و خانواده‌درمانی به فارسی در ونکوور

همین هفته با من صحبت کنید

شما آدم‌های توانمندی هستید که مدت زیادی است با خواب کم، بار زیادی را حمل کرده‌اید. با ۶۰۴-۷۲۱-۰۶۰۴ تماس بگیرید یا پیامک بدهید، در واتساپ با همین شماره پیام بفرستید، یا در drsamuel.ca/book-a-call/ درخواست تماس ثبت کنید. جلسات عصر و آخر هفته موجود است، حضوری در ۱۳۰۰–۱۵۰۰ خیابان وست جورجیا در مرکز ونکوور یا از طریق ویدیوی امن در سراسر بریتیش کلمبیا. ۲۰ دقیقهٔ اول رایگان و با خود من است و هیچ فرمی برای پر کردن وجود ندارد.

جلسات به فارسی برگزار می‌شود.

این مقاله با همکاری ویراستاری متخصص نوشته شده است.