سالها از ازدواجتان میگذرد و همسر غیرایرانیتان هنوز حتی یک جملهی کامل فارسی نمیتواند بگوید. هر بار که خانوادهتان جمع میشوند، شما نقش مترجم را بازی میکنید. مادرتان با لبخندی مصنوعی سر تکان میدهد و بعد از رفتن همسرتان میپرسد: «مگر ما مهم نیستیم که حتی سلام کردن را هم یاد نگرفته؟» و شما بین دو دنیا گیر میکنید — دفاع از همسرتان در برابر خانواده، و دفاع از خانوادهتان در برابر همسرتان.
این تجربهای است که بسیاری از ایرانیان مقیم کانادا در روابط بینفرهنگی با آن دست و پنجه نرم میکنند. زبان فارسی فقط ابزار ارتباط نیست — پل ارتباطی میان همسرتان و هویت، خاطرات و خانوادهی شماست.
چرا یاد نگرفتن فارسی بیش از یک مسئلهی زبانی است
وقتی همسرتان فارسی یاد نمیگیرد، شاید از نظر عملی مشکلی نباشد — بالاخره شما انگلیسی بلدید و مکالمات روزمرهتان به انگلیسی جریان دارد. اما از نظر عاطفی، پیام دیگری دریافت میشود.
وقتی این تلاش وجود ندارد، احساس نادیده گرفته شدن قابل درک است. موضوع فقط دستور زبان فارسی نیست — بلکه این است که آیا دنیای شما، خاطرات کودکیتان، شوخیهای خانوادگیتان، و ریشههایتان در نظر همسرتان ارزش کنجکاوی دارند یا نه.
مهمانیهای خانوادگی: جایی که شکاف بیشتر میشود
شب یلدا، سیزدهبدر، مهمانیهای آخر هفته — هر دورهمی خانوادگی صحنهی تکرار همان الگوی آشناست. شما مدام بین فارسی و انگلیسی جابهجا میشوید، خسته میشوید، و در نهایت نه در گفتوگوی خانواده کامل حاضرید و نه کنار همسرتان. در یک مطالعهی کیفی، ساویت و گریف اشاره میکنند که “others in their family or social network may never come around and can make family gatherings uncomfortable” (Saviet & Greif, 2021, ص. ۱۶۹). 170) — برخی اعضای خانواده یا شبکهی اجتماعی ممکن است هرگز فرد جدید را نپذیرند و دورهمیها را ناراحتکننده کنند.
از طرف دیگر، وقتی خانوادهها تلاش آگاهانهای برای شمول همسر غیرایرانی انجام میدهند، نتیجه متفاوت است. Saviet و Greif (2021) دریافتند که “a sense of inclusion was an important variable in positive relationships” (ص. 157) — احساس شامل بودن عامل مهمی در روابط مثبت است.
بین دفاع از همسر و دفاع از خانواده
شاید سختترین بخش این تجربه، جایگاه شما به عنوان پل میان دو فرهنگ باشد. وقتی مادرتان از بیتوجهی همسرتان گلایه میکند، نمیتوانید بگویید حق با اوست — چون همسرتان را دوست دارید و میدانید که منظورش بیاحترامی نبوده. و وقتی همسرتان میگوید «خانوادهات از من خوشش نمیاد»، نمیتوانید انکار کنید — چون میدانید که سرد بودن مادرتان ریشه در دلتنگیاش برای نوهای دارد که نمیتواند به زبان مادریاش با او حرف بزند.
رابطه با خانوادهی همسر دشوارترین بخش روابط بینفرهنگی است.
مسئله فارسی نیست — مسئله دیده شدن است
در جلسات زوجدرمانی ایرانی-کانادایی، تجربهی ما نشان میدهد که گفتوگو را نمیتوان با «باید فارسی یاد بگیری» شروع کرد. چرا که معمولاً درخواست واقعی این نیست که همسر روان فارسی صحبت کند — بلکه این است که بداند دنیای فارسیزبان شما برای او مهم است. تفاوت ظریف اما حیاتی است: «فارسی یاد بگیر» یک خواستهی زبانی است؛ «میخوام بدونی دنیای من برات مهمه» یک نیاز عاطفی است.
زوجدرمانی به روش گاتمن و سیستمهای خانوادگی درونی (IFS) به هر دو همسر کمک میکند تا لایههای زیر این درگیری را ببینند — ترس از دست دادن هویت فرهنگی، احساس گناه مهاجرت، و نیاز به اینکه ریشههایتان در زندگی مشترکتان جایی داشته باشد.
مشاورهی رایگان ۲۰ دقیقهای
اگر شکاف زبانی و فرهنگی در رابطهتان فاصله ایجاد کرده، زوجدرمانی میتواند مسیر جدیدی باز کند. ساموئل عزتیلرد، PhD، RCC، CCC، LMCC اولین تماس تلفنی ۲۰ دقیقهای را رایگان ارائه میدهد.
تماس: 604-721-0604 · ایمیل: [email protected] · سوئیت 1300، 1500 وست جورجیا استریت، ونکوور. جلسات به فارسی و انگلیسی، حضوری و آنلاین در متروونکوور. پوشش ICBC، CVAP، FNHA، IFHP، RCMP، VAC و اکثر بیمههای تکمیلی با صورتحساب مستقیم.
References
Saviet, M., & Greif, G. L. (2021). Relationships between parents-in-law and children-in-law of differing racial and ethnic backgrounds: An initial qualitative exploration. Advances in Social Work, 21(1), 154–175. https://doi.org/10.18060/23935
توجه: این مطلب صرفاً برای آشنایی عمومی است و ممکن است نادرستیهایی داشته باشد. تشخیص، درمان، پیشآگهی یا مشاورهٔ حرفهای، بالینی یا حقوقی نیست. خواندن آن هیچ رابطهٔ مشاور–مراجع ایجاد نمیکند. با خواندن این صفحه، با این شرایط موافقت میکنید. متن کامل سلب مسئولیت. در موارد اضطراری با ۹۱۱ تماس بگیرید.
