پرسشهای متداول اضطراب، افسردگی و خلق
مستقیم با دکتر ساموئل صحبت کنید — ۲۰ دقیقهٔ اول رایگان است.
بیشتر کسانی که به ما پیام میدهند، در ابتدا آمادگی گفتوگوی تلفنی ندارند — و این کاملاً طبیعی است. از هر راهی که برایتان راحتتر است شروع کنید.
هرچه در دل دارید برایم بنویسیدمتن پیام از قبل آماده است — فقط دکمهٔ ارسال را بزنید. خودم شخصاً پاسخ میدهم؛ معمولاً ظرف چند ساعت و حداکثر تا ۲۴ ساعت.
یا اگر مایلید، من با شما تماس بگیرم — زمانش را خودتان انتخاب کنید ←
بدون فرم، بدون واسطه، بدون تعهد. به فارسی یا انگلیسی.
تماس برای مشاورهٔ رایگان ۲۰ دقیقهای — 6047210604اضطراب — تعریف، علائم و علل
۱. اضطراب چیست و چه تفاوتی با نگرانی عادی دارد؟
اضطراب پاسخ طبیعی بدن و ذهن به تهدید درکشده است — حالتی آیندهنگر همراه با دلواپسی، برانگیختگی فیزیولوژیک و آمادگی برای اجتناب [۱]. نگرانی عادی کوتاهمدت، متناسب با عامل استرس واقعی است و با حل موقعیت برطرف میشود. اختلال اضطرابی هنگامی تشخیص داده میشود که نگرانی یا ترس مفرط، پایدار (معمولاً ≥۶ ماه برای اختلال اضطراب فراگیر)، نامتناسب با خطر واقعی، کنترل آن دشوار و اختلال قابل توجهی در عملکرد روزمره ایجاد کند [۲]. پیمایشهای جمعیتی بزرگ نشان میدهند تا ۳۳٫۷٪ از افراد در طول زندگی خود به یک اختلال اضطرابی مبتلا میشوند [۱۵۱].
۲. علائم اختلال اضطرابی چیست؟
علائم اصلی شامل نگرانی مفرط و دشوار برای کنترل، بیقراری یا احساس لبه پرتگاه بودن، خستگی، اشکال در تمرکز، تحریکپذیری، تنش عضلانی و اختلال خواب — حداقل سه مورد از این موارد برای اختلال اضطراب فراگیر لازم است [۲]. علائم شناختی شامل تفکر فاجعهآمیز، ترس انتظاری و دشواری در تحمل عدم قطعیت میباشد [۵].
۳. حمله پانیک چه احساسی دارد و چقدر طول میکشد؟
حمله پانیک هجومی ناگهانی از ترس یا ناراحتی شدید است که در حدود ۱۰ دقیقه به اوج میرسد و معمولاً ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به طور کلی طول میکشد، با حداقل چهار مورد از: تپش قلب، تعریق، لرزش، تنگی نفس، احساس خفگی، درد قفسه سینه، تهوع، سرگیجه، گرگرفتگی یا لرز، بیحسی یا گزگز، احساس غیرواقعی بودن، ترس از دست دادن کنترل یا ترس از مردن [۲،۶]. اگرچه بسیار آزاردهنده است، حملات پانیک از نظر فیزیکی خطرناک نیستند و در افراد سالم باعث حمله قلبی نمیشوند [۷]. در یک پیمایش ملی در ایالات متحده، ۲۲٫۷٪ از بزرگسالان حملات پانیک منفرد (بدون اختلال پانیک یا گذرهراسی) را در مقطعی از زندگی خود گزارش کردند و ۳٫۷٪ اختلال پانیک بدون گذرهراسی داشتند [۱۵۲].
۴. تفاوت حمله پانیک و حمله اضطرابی چیست؟
«حمله پانیک» اصطلاحی بالینی در DSM-5 با معیارهای تشخیصی مشخص است: هجومی ناگهانی از ترس شدید که در دقایق به اوج میرسد و حداقل چهار علامت فیزیولوژیک دارد [۲]. «حمله اضطرابی» اصطلاحی غیررسمی است که در DSM وجود ندارد — معمولاً افزایش تدریجی نگرانی، تنش و علائم جسمی در پاسخ به یک عامل استرس قابل شناسایی را توصیف میکند که در شدت کمتر زمان طولانیتری ادامه دارد [۶]. حملات پانیک معمولاً غیرمنتظره و جدا از محرکها هستند، در حالی که علائم اضطرابی به محرکهای خاص گره خورده و در طول زمان انباشته میشوند [۹].
۵. چه چیزی باعث اختلالات اضطرابی میشود؟
فراتحلیل مطالعات دوقلویی وراثتپذیری را برای اختلال پانیک حدود ۴۳٪ و برای اختلال اضطراب فراگیر ۳۲٪ برآورد میکند [۱۵۳].
۶. آیا اضطراب ژنتیکی یا ارثی است؟
بله، تا حدی. فراتحلیل مطالعات دوقلویی وراثتپذیری را برای اختلال پانیک حدود ۴۳٪ و برای اختلال اضطراب فراگیر ۳۲٪ برآورد میکند [۱۵۳]. مطالعات سراسری ژنوم چندین مکان ژنتیکی مرتبط با ویژگیهای اضطرابی را شناسایی کردهاند، اما هیچ «ژن اضطراب» منفردی وجود ندارد — خطر چندژنی است و به شدت با محیط تعامل دارد [۱۵].
۷. انواع مختلف اختلالات اضطرابی کداماند؟
DSM-5 چندین اختلال اضطرابی را به رسمیت میشناسد [۲]: اختلال اضطراب فراگیر (GAD) — نگرانی مزمن و مفرط در حوزههای متعدد؛ اختلال پانیک — حملات پانیک غیرمنتظره مکرر به همراه نگرانی پایدار درباره حملات آینده؛ اختلال اضطراب اجتماعی — ترس شدید از موقعیتهای اجتماعی و ارزیابی منفی؛ فوبیهای خاص — ترس از اشیا یا موقعیتهای خاص (ارتفاع، حیوانات، خون، پرواز)؛ آگورافوبیا — ترس از موقعیتهایی که فرار از آنها دشوار است؛ و اختلال اضطراب جدایی.
۸. تفاوت استرس و اضطراب چیست؟
استرس پاسخی به یک خواسته یا تهدید بیرونی قابل شناسایی است و معمولاً پس از حذف عامل استرسزا برطرف میشود [۱۷]. اضطراب حتی در غیاب محرک خارجی واضح ادامه مییابد، آیندهنگر است و اغلب شامل نگرانی انتظاری درباره رخدادهایی است که ممکن است هرگز اتفاق نیفتند [۱]. استرس حاد میتواند سازگارانه باشد و عملکرد را بهبود بخشد، در حالی که استرس مداوم محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) را بینظم میکند و خطر اختلالات اضطرابی و افسردگی را افزایش میدهد [۱۸].
۹. آیا اضطراب میتواند علائم جسمی ایجاد کند؟
بله. اضطراب فعالسازی سیستم عصبی سمپاتیک را تحریک میکند و باعث تنگی یا درد قفسه سینه، تپش قلب، تنگی نفس، سرگیجه، تهوع، اسهال، تنش عضلانی، سردرد، تعریق، لرزش و گزگز در اندامها میشود [۱۹]. اضطراب مزمن همچنین با افزایش خطر بیماریهای قلبی-عروقی، سندرم روده تحریکپذیر، سردردهای تنشی و بینظمی ایمنی همراه است [۲۰]. از آنجا که اضطراب میتواند بیماریهای قلبی و تنفسی را تقلید کند، علائم جسمی جدید یا شدید همیشه باید پیش از نسبت دادن به اضطراب از نظر پزشکی ارزیابی شوند [۷].
۱۰. چرا بدون دلیل احساس اضطراب میکنم؟
«اضطراب بدون دلیل» معمولاً علل قابل شناسایی دارد که آگاهانه شناخته نمیشوند: اثرات کافئین یا محرکهای زیر آستانه، خواب ضعیف یا قطعهقطعه، نوسانات قند خون، تغییرات هورمونی (پیش از قاعدگی، یائسگی، تیروئید)، ترک الکل یا داروهای آرامبخش، استرس مزمن کمشدت، تروماهای حلنشده یا استعداد ژنتیکی که به صورت برانگیختگی پایه بیان میشود [۲۱]. حساسیت بینگیرنده — آگاهی افزایشیافته از احساسات بدنی طبیعی — نیز میتواند به اشتباه به عنوان تهدید تفسیر شود و در غیاب محرک خارجی اضطراب تولید کند [۲۲].
اضطراب — درمان، مقابله و مدیریت روزانه
۱۱. چگونه میتوانم به سرعت یک حمله پانیک را متوقف کنم؟
تکنیکهای مبتنی بر شواهد عبارتاند از: تنفس دیافراگمی آرام (دم ۴ ثانیه، بازدم ۶ تا ۸ ثانیه) برای فعالسازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک [۲۳]؛ تمرین زمینگیری ۵-۴-۳-۲-۱ (نام بردن ۵ چیز که میبینید، ۴ که حس میکنید، ۳ که میشنوید، ۲ که بو میکنید، ۱ که میچشید) برای تغییر توجه از احساسات درونی [۲۴]؛ مواجهه با آب سرد (پاشیدن آب سرد به صورت یا نگه داشتن یک شی سرد) که رفلکس غواصی پستانداران را فعال میکند و ضربان قلب را کند میکند [۲۵]؛ و پذیرش حمله به جای مبارزه با آن — تحقیقات نشان میدهد مقاومت پانیک را طولانی میکند، در حالی که پذیرش آن را کوتاه میکند [۲۶]. یادآوری اینکه پانیک در حدود ۱۰ دقیقه به اوج میرسد و خطرناک نیست، ترس ثانویه را کاهش میدهد [۷].
۱۲. بهترین درمانهای اضطراب کداماند؟
دو درمان مبتنی بر شواهد خط اول عبارتاند از درمان شناختی-رفتاری (CBT) — شامل درمان مواجهه برای فوبی، پانیک و اضطراب اجتماعی — و SSRIs/SNRIs [۲۷،۲۸]. فرامتاآنالیزها نشان میدهند CBT اندازه اثر بزرگ (Cohen’s d ≈ ۰٫۸۰) تولید میکند و دستاوردها در پیگیری بلندمدت پایدار میمانند، اغلب در پیشگیری از عود از داروها بهتر عمل میکند [۲۹]. SSRIs (اسسیتالوپرام، سرترالین، پاروکستین) و SNRIs (ونلافاکسین، دولوکستین) داروهای خط اول هستند [۲۸]. ترکیب CBT با دارو اغلب از هر یک به تنهایی برای موارد متوسط تا شدید مؤثرتر است [۳۰].
۱۳. آیا داروهای ضد اضطراب کار میکنند و عوارض جانبی آنها چیست؟
عوارض جانبی متداول شامل تهوع، اختلال جنسی، تغییرات خواب، تعریق و تغییر وزن است؛ بیشتر آنها ظرف ۲ تا ۴ هفته کاهش مییابند [۳۲]. بنزودیازپینها (لورازپام، کلونازپام) ظرف ۳۰ دقیقه برای اضطراب حاد عمل میکنند اما خطرات قابل توجه تحمل، وابستگی و اختلال شناختی دارند و فقط برای استفاده کوتاهمدت (≤۲ تا ۴ هفته) یا موقعیتهای خاص توصیه میشوند [۳۳]. بوسپیرون و پرهگابالین جایگزینهای غیراعتیادآور برای اضطراب فراگیر هستند [۳۴].
۱۴. آیا اضطراب درمان میشود یا برمیگردد؟
اختلالات اضطرابی به شدت قابل درمان هستند اما معمولاً بیش از «درمان قطعی»، مدیریت میشوند. در کارآزماییهای پیشگیری از عود با پیگیری تا یک سال، حدود ۳۶٪ از افرادی که داروی ضدافسردگیشان با دارونما جایگزین شد دچار عود شدند، در مقایسه با حدود ۱۶٪ از کسانی که مصرف داروی ضدافسردگی را ادامه دادند [۳۶]. CBT با میزان عود کمتر نسبت به دارو همراه است، احتمالاً به این دلیل که مهارتهای آموختهشده در درمان فراتر از درمان باقی میمانند [۲۹].
۱۵. چگونه میتوانم اضطراب را به طور طبیعی و بدون دارو کاهش دهم؟
راهبردهای غیردارویی مبتنی بر شواهد شامل ورزش هوازی منظم (≥۱۵۰ دقیقه در هفته — قابل مقایسه با دارو برای اضطراب خفیف تا متوسط) [۳۷]، کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاهی (MBSR) [۳۸]، خودیاری شناختی-رفتاری و برنامههای CBT دیجیتال [۳۹]، یوگا و تمرینهای تنفسی ساختاریافته [۴۰]، خواب کافی (۷ تا ۹ ساعت) [۴۱]، محدود کردن کافئین و الکل [۴۲] و ارتباط اجتماعی [۴۳] است. این رویکردها هنگامی که ترکیب شوند بیشترین اثر را دارند و به عنوان خط اول برای اضطراب خفیف در دستورالعملهای بینالمللی توصیه میشوند [۲۷].
۱۶. آیا ورزش به اضطراب کمک میکند؟
بله — به طور قابل توجه. فرامتاآنالیزهای کارآزماییهای تصادفی نشان میدهند ورزش هوازی و مقاومتی کاهش متوسط تا بزرگی در علائم اضطراب ایجاد میکند، با اندازه اثر (Cohen’s d ≈ ۰٫۵۵ تا ۰٫۸۵) قابل مقایسه با داروهای خط اول و CBT برای اضطراب خفیف تا متوسط [۳۷،۴۴]. مکانیسمها شامل کاهش واکنشپذیری محور HPA، افزایش در دسترس بودن GABA و سروتونین، بالا رفتن BDNF (عامل نوروتروفیک مشتق از مغز) و بهبود خواب است [۴۵]. حتی جلسات منفرد ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط اثرات ضد اضطرابی حاد قابل اندازهگیری ایجاد میکند [۴۶].
۱۷. کافئین، الکل یا نیکوتین چگونه بر اضطراب تأثیر میگذارند؟
کافئین گیرندههای آدنوزین را مهار کرده و سیستم عصبی سمپاتیک را تحریک میکند؛ دوزهای ≥۲۰۰ میلیگرم میتوانند در افراد مستعد حملات پانیک ایجاد کنند، و >۴۰۰ میلیگرم در روز اضطراب فراگیر را افزایش میدهد [۴۲،۴۷]. الکل در ابتدا اضطراب را از طریق تقویت GABA کاهش میدهد اما در حین ترک (اغلب ۶ تا ۲۴ ساعت پس از آخرین نوشیدنی) باعث اضطراب برگشتی میشود؛ مصرف مزمن اختلالات اضطرابی را بدتر کرده و پاسخ به درمان را کاهش میدهد [۴۸]. نیکوتین از طریق گیرندههای استیلکولین آرامش کوتاهمدتی ایجاد میکند اما مصرف تجمعی اضطراب پایه را افزایش میدهد؛ ترک با کاهش قابل توجه اضطراب در بلندمدت همراه است [۴۹].
۱۸. تمرینهای تنفسی و تکنیکهای زمینگیری چگونه به اضطراب کمک میکنند؟
تنفس آرام (≤۶ بار در دقیقه) تون عصب واگ را افزایش میدهد، سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال میکند، تنوع ضربان قلب را افزایش میدهد و فعالسازی آمیگدال را کاهش میدهد و کاهشهای قابل اندازهگیری در اضطراب لحظهای را در عرض چند دقیقه ایجاد میکند [۲۳،۵۰]. تکنیکهای زمینگیری (۵-۴-۳-۲-۱، اسکن بدن، نام بردن اشیا) توجه را از پایش تهدید درونی به ورودی حسی بیرونی منتقل میکنند، تفکر فاجعهآمیز را قطع میکنند و تقویت بینگیرنده را کاهش میدهند [۲۴،۵۱]. هر دو تکنیک اجزای مبتنی بر شواهد CBT و درمان متمرکز بر تروما هستند [۵۲].
افسردگی — تعریف، علائم و علل
۱۹. افسردگی چیست و چه تفاوتی با غم دارد؟
غم پاسخ هیجانی طبیعی، محدود به زمان و ناشی از فقدان یا ناامیدی است که عملکرد را به طور قابل توجه مختل نمیکند. اختلال افسردگی اساسی (MDD) سندرمی بالینی است که حداقل دو هفته طول میکشد و پنج یا بیشتر از موارد زیر را شامل میشود: خلق افسرده، از دست دادن علاقه یا لذت (آنهدونی)، تغییر قابل توجه وزن یا اشتها، اختلال خواب، بیقراری یا کندی روانی-حرکتی، خستگی، احساس بیارزشی یا گناه مفرط، اختلال در تمرکز و افکار مکرر مرگ یا خودکشی [۲،۵۳]. افسردگی شامل تغییرات زیستی و شناختی پایدار — از جمله بینظمی محور HPA، کاهش حجم هیپوکامپ و پردازش اطلاعات با سوگیری منفی — است که آن را از غم عادی متمایز میکند [۵۴].
۲۰. علائم افسردگی بالینی (MDD) چیست؟
DSM-5 ≥۵ علامت برای ≥۲ هفته را الزامی میداند، شامل حداقل یکی از خلق افسرده یا آنهدونی [۲]: خلق پایین مداوم؛ از دست دادن علاقه یا لذت؛ کاهش یا افزایش قابل توجه وزن (>۵٪) یا تغییر اشتها؛ بیخوابی یا پرخوابی؛ بیقراری یا کندی روانی-حرکتی قابل مشاهده برای دیگران؛ خستگی یا از دست دادن انرژی؛ احساس بیارزشی یا گناه مفرط؛ اختلال در تمرکز یا تردید؛ و افکار مکرر مرگ یا خودکشی. علائم باید باعث ناراحتی قابل توجه یا اختلال عملکرد شوند و با مصرف مواد یا بیماری دیگری بهتر توضیح داده نشوند [۵۳].
۲۱. علت افسردگی چیست؟
افسردگی علل چندعاملی دارد: ژنتیکی (وراثتپذیری ~۳۷٪) [۵۵]؛ عصبی-زیستی — بینظمی سیستمهای سروتونین، نوراپینفرین و دوپامین؛ پرکاری محور HPA؛ التهاب عصبی؛ کاهش حجم هیپوکامپ و قشر پیشانی [۵۴،۵۶]؛ روانی — طرحوارههای منفی، نشخوار فکری، درماندگی آموختهشده [۵۷]؛ محیطی — ناگواری دوران کودکی، تروما، استرس مزمن، فقدان، انزوای اجتماعی، فشار مالی [۵۸]؛ و پزشکی — کمکاری تیروئید، کمبود ویتامین D و B12، برخی داروها، بیماری مزمن و مصرف مواد [۵۹]. پذیرفتهترین چارچوب، مدل زیستی-روانی-اجتماعی است.
۲۲. آیا افسردگی ژنتیکی است؟
تا حدی. مطالعات دوقلویی وراثتپذیری افسردگی اساسی را حدود ۳۷٪ تخمین میزنند [۵۵]. در یک پیگیری ۲۰ ساله، فرزندان والدین افسرده در مقایسه با فرزندان والدین غیرافسرده حدود سه برابر در معرض خطر افسردگی اساسی، اختلالهای اضطرابی و وابستگی به مواد بودند [۱۵۴]. با این حال، هیچ «ژن افسردگی» منفردی وجود ندارد — افسردگی به شدت چندژنی است، با صدها ژن کماثر شناساییشده توسط مطالعات سراسری ژنوم، و تعاملات ژن-محیط (بهویژه با ناگواری دوران کودکی) در خطر مرکزی هستند [۱۵،۶۱].
۲۳. تفاوت افسردگی اساسی، اختلال افسردگی پایدار و اختلال عاطفی فصلی چیست؟
اختلال افسردگی اساسی (MDD) — دورههای مجزا ≥۲ هفته از علائم شدید؛ دورهها میتوانند منفرد یا عودکننده باشند [۲]. اختلال افسردگی پایدار (دیستیمی) — خلق افسرده مزمن با شدت کمتر که ≥۲ سال (≥۱ سال در جوانان) ادامه دارد با حداقل دو علامت همراه [۲،۶۲]. اختلال عاطفی فصلی (SAD) — تشخیص افتراقی MDD یا اختلال دوقطبی عودکننده با دورههایی که در الگوی فصلی (معمولاً پاییز/زمستان) رخ میدهند و در بهار/تابستان فروکش میکنند؛ مرتبط با کاهش نور روز و اختلال شبانهروزی [۶۳]. SAD به نوردرمانی روشن (۱۰،۰۰۰ لوکس به مدت ۳۰ دقیقه هر صبح) به خوبی پاسخ میدهد [۶۴].
۲۴. آیا افسردگی میتواند علائم جسمی ایجاد کند؟
بله. تجلیات جسمی متداول شامل خستگی پایدار، درد و درد بیعلت، سردرد، علائم گوارشی، اختلال خواب، تغییرات اشتها و وزن، کندی روانی-حرکتی و کاهش میل جنسی است [۶۵]. در یک مطالعهٔ بینالمللی در مراقبتهای اولیه، حدود نیمی از بیماران افسرده چندین علامت جسمی بیتوضیح را گزارش کردند و در مراکز مختلف مطالعه، ۴۵٪ تا ۹۵٪ تنها علائم جسمی را گزارش کردند [۶۶]. افسردگی همچنین التهاب را افزایش میدهد (CRP، IL-6 بالا) و با میزان بالاتر بیماریهای قلبی-عروقی، دیابت و سندرمهای درد مزمن همراه است [۶۷].
۲۵. افسردگی با عملکرد بالا چیست؟
«افسردگی با عملکرد بالا» اصطلاحی غیررسمی است — تشخیص رسمی نیست — که معمولاً به اختلال افسردگی پایدار (دیستیمی) یا MDD غیرمعمول/خفیف در افرادی اشاره دارد که با وجود علائم افسردگی مزمن، کار، تحصیل و روابط را حفظ میکنند [۶۲]. افراد با این تظاهر اغلب خلق پایین پایدار، آنهدونی، خستگی، عزت نفس پایین و نشخوار فکری را تجربه میکنند اما تمایلی به جستجوی کمک ندارند زیرا «هنوز عملکرد دارند». بدون درمان، خطر پیشرفت به دورههای افسردگی اساسی و افکار خودکشی افزایش مییابد و سزاوار همان درمان مبتنی بر شواهد سایر اشکال افسردگی است [۶۹].
۲۶. افسردگی پس از زایمان چیست و چگونه درمان میشود؟
حدود ۱ نفر از هر ۸ زنی که بهتازگی زایمان کردهاند علائم افسردگی پس از زایمان را گزارش میکنند [۱۵۵]. علائم شامل خلق افسرده، آنهدونی، اختلال خواب فراتر از تغییرات مرتبط با نوزاد، احساس گناه شدید یا ناتوانی، اضطراب و اختلال پیوند است. درمانهای مبتنی بر شواهد شامل درمان شناختی-رفتاری، درمان بینفردی، SSRIs (سرترالین خط اول در دوران شیردهی) و برکسانولون یا زورانولون (نورواستروئیدهای تأیید شده FDA برای PPD) است [۷۲،۷۳]. PPD بدون درمان به طور نامطلوب بر نتایج مادر، نوزاد و خانواده تأثیر میگذارد؛ شناسایی و درمان زودهنگام حیاتی است.
۲۷. چگونه بدانم افسردهام یا فقط غمگین؟
غم معمولاً محدود به زمان است (ساعت تا چند روز)، با محرک واضح گره خورده و عملکرد اصلی را مختل نمیکند. افسردگی شامل خلق پایین پایدار (≥۲ هفته) یا از دست دادن علاقه به تقریباً تمام فعالیتها است، همراه با تغییرات در خواب، اشتها، انرژی، تمرکز، عزت نفس یا افکار مرگ [۲]. ابزارهای خودگزارشی معتبر مانند PHQ-9 (پرسشنامه سلامت بیمار-۹) نمرات را طبقهبندی میکنند: ۰-۴ حداقل، ۵-۹ خفیف، ۱۰-۱۴ متوسط، ۱۵-۱۹ نسبتاً شدید، ۲۰-۲۷ شدید؛ نمرات ≥۱۰ نیاز به ارزیابی بالینی دارند [۷۴]. اگر علائم >۲ هفته ادامه دارد یا شامل ناامیدی یا افکار خودکشی است، ارزیابی حرفهای توصیه میشود.
۲۸. چرا بدون دلیل احساس افسردگی میکنم؟
افسردگی اغلب بدون محرک خارجی واضح ظاهر میشود زیرا عوامل خطر زیستی، تجمعی یا خارج از آگاهی آگاهانه عمل میکنند: استعداد ژنتیکی؛ استرس مزمن کمشدت؛ اختلال شبانهروزی و خواب؛ کمبود ویتامین D، B12 یا آهن؛ اختلال تیروئید؛ نوسانات هورمونی (پیش از قاعدگی، پس از زایمان، یائسگی)؛ التهاب مزمن؛ عوارض جانبی داروها (کورتیکواستروئیدها، بتابلاکرها، قرصهای ضد بارداری هورمونی)؛ کاهش نور فصلی؛ و ناگواری حلنشده اوایل زندگی [۵۵،۵۸،۵۹]. افسردگی درونزاد — افسردگی بدون محرک قابل شناسایی — در عمل بالینی شناخته شده است و به همان درمانهای مبتنی بر شواهد افسردگی واکنشی پاسخ میدهد [۷۶].
افسردگی — درمان و بهبودی
۲۹. مؤثرترین درمانهای افسردگی کداماند؟
درمانهای خط اول مبتنی بر شواهد شامل رواندرمانی (CBT، فعالسازی رفتاری، درمان بینفردی، درمان حل مسئله) و داروهای ضد افسردگی (SSRIs، SNRIs، غیرمعمولها مانند بوپروپیون و میرتازاپین) است [۷۷،۷۸]. در یک فراتحلیل شبکهای از ۲۱ داروی ضدافسردگی، همهٔ آنها در درمان حاد افسردگی اساسی بزرگسالان از دارونما مؤثرتر بودند [۷۸]. درمان ترکیبی به همراه دارو از هر یک به تنهایی برای افسردگی متوسط تا شدید بهتر است [۷۹]. برای افسردگی مقاوم به درمان، استراتژیهای افزودنی، کتامین/اسکتامین، تحریک مغناطیسی فراجمجمهای مکرر (rTMS) و الکتروشوکدرمانی (ECT) شواهد قوی دارند [۸۰،۸۱].
۳۰. داروهای ضد افسردگی چقدر طول میکشد تا کار کنند و چه مدت باید مصرف کرد؟
بیشتر بیماران در عرض ۲ تا ۴ هفته شروع به احساس بهبود نسبی میکنند، با بهره کامل معمولاً در ۶ تا ۱۲ هفته [۸۲]. دستورالعملهای بینالمللی توصیه میکنند داروهای ضد افسردگی حداقل ۶ تا ۹ ماه پس از فروکش علائم برای دوره اول ادامه یابد؛ برای افسردگی عودکننده (≥۲ دوره)، درمان نگهدارنده ۲ سال یا بیشتر خطر عود را به طور قابل توجه کاهش میدهد [۷۷،۸۳]. قطع باید تدریجی (معمولاً در عرض هفتهها تا ماهها) و تحت نظر باشد، زیرا قطع ناگهانی میتواند سندرم قطع داروی ضد افسردگی ایجاد کند — علائم شبه آنفلوانزا، سرگیجه، اختلالات حسی، علائم خلقی — بهویژه با پاروکستین و ونلافاکسین [۸۴].
۳۱. عوارض جانبی داروهای ضد افسردگی چیست؟
در یک مطالعهٔ آیندهنگر بر روی ۱٬۰۲۲ بیمار سرپایی، اختلال عملکرد جنسی در مجموع در ۵۹٪ از افرادی که داروی ضدافسردگی مصرف میکردند و در حدود ۵۸٪ تا ۷۳٪ از مصرفکنندگان هر یک از SSRIها یا ونلافاکسین رخ داد [۱۵۶]. خطرات کمتر متداول اما جدی شامل سندرم سروتونین (با ترکیبات سروتونرژیک)، طولانی شدن QT (سیتالوپرام >۴۰ میلیگرم)، خونریزی (با NSAID/ضد انعقاد)، هیپوناترمی (بهویژه در سالمندان) و افزایش افکار خودکشی در افراد زیر ۲۵ سال در هفتههای اول درمان است [۸۶]. بوپروپیون آستانه تشنج را پایین میآورد و از عوارض جانبی جنسی اجتناب میکند؛ میرتازاپین خوابآور است و اشتها را افزایش میدهد [۷۸].
۳۲. آیا رواندرمانی برای افسردگی کار میکند؟
بله. در یک فراتحلیل شبکهای از ۲۱ داروی ضدافسردگی، همهٔ آنها در درمان حاد افسردگی اساسی بزرگسالان از دارونما مؤثرتر بودند [۷۸]. CBT به ویژه میزان عود کمتری نسبت به دارو پس از پایان درمان نشان میدهد، احتمالاً به این دلیل که مهارتها حفظ میشوند [۸۹]. درمان به همراه دارو از هر یک به تنهایی برای افسردگی متوسط-شدید بهتر است [۷۹]. حتی مداخلات کوتاهمدت (۶ تا ۸ جلسه) و برنامههای CBT دیجیتال بهبود قابل توجه بالینی در افسردگی خفیف تا متوسط ایجاد میکنند [۹۰].
۳۳. آیا افسردگی درمان میشود یا همیشه برمیگردد؟
در یک مطالعهٔ پیگیری بلندمدت، خطر بروز دورهٔ دیگری از افسردگی اساسی با هر عود پیاپی ۱۶٪ افزایش مییافت [۱۵۷]. درمان نگهدارنده — ادامه دارو، جلسات تقویتی رواندرمانی، درمان شناختی مبتنی بر ذهنآگاهی (MBCT) و اقدامات سبک زندگی — خطر عود را به طور قابل توجه کاهش میدهد [۹۲]. شناسایی و رسیدگی به علائم باقیمانده (بهویژه خواب، آنهدونی و نشخوار فکری) و عوامل استرسزای مداوم برای بهبودی بلندمدت کلیدی است [۹۳].
۳۴. چه چیزی به طور طبیعی به افسردگی کمک میکند؟
راهبردهای غیردارویی مبتنی بر شواهد شامل ورزش هوازی منظم (≥۱۵۰ دقیقه در هفته — قابل مقایسه با دارو برای افسردگی خفیف تا متوسط) [۹۴]؛ نوردرمانی روشن برای SAD و افسردگی غیرفصلی [۶۴،۹۵]؛ تنظیم خواب (برنامه ثابت، ۷ تا ۹ ساعت، درمان محدودیت خواب) [۹۶]؛ رژیم غذایی به سبک مدیترانهای و مکمل امگا-۳ در افراد دارای کمبود [۹۷،۹۸]؛ درمان شناختی مبتنی بر ذهنآگاهی [۹۲]؛ فعالسازی رفتاری [۹۹]؛ و ارتباط اجتماعی و کاهش انزوا [۱۰۰] است. این رویکردها در دستورالعملهای بینالمللی به عنوان خط اول برای افسردگی خفیف و به عنوان مکمل برای موارد متوسط-شدید توصیه میشوند [۷۷].
۳۵. چه درمانهایی برای افسردگی مقاوم به درمان وجود دارد؟
در یک مطالعهٔ آیندهنگر بر روی ۱٬۰۲۲ بیمار سرپایی، اختلال عملکرد جنسی در مجموع در ۵۹٪ از افرادی که داروی ضدافسردگی مصرف میکردند و در حدود ۵۸٪ تا ۷۳٪ از مصرفکنندگان هر یک از SSRIها یا ونلافاکسین رخ داد [۱۵۸].
نوسانات خلقی، اختلال دوقطبی و سایر بیماریهای خلقی
۳۶. علت نوسانات خلقی ناگهانی چیست؟
علل متداول نوسانات خلقی حاد شامل کمخوابی، نوسانات قند خون، تغییرات هورمونی (پیش از قاعدگی، پس از زایمان، یائسگی، اختلالات تیروئید)، مصرف مواد یا ترک (الکل، کافئین، ماریجوانا، محرکها)، عوارض جانبی داروها (کورتیکواستروئیدها، قرصهای ضد بارداری هورمونی، لووتیروکسین)، استرس مزمن و شرایط سلامت روان شناختهنشده شامل اختلال دوقطبی، اختلال شخصیت مرزی، ADHD و اختلال دیسفوریک پیش از قاعدگی (PMDD) است [۱۰۴]. نوسانات خلقی مکرر یا شدید — بهویژه دورههایی که روزها طول میکشند با تأثیر عملکردی قابل توجه — نیاز به ارزیابی بالینی دارند.
۳۷. آیا نوسانات خلقی نشانه اختلال دوقطبی است؟
معمولاً خیر. بیشتر نوسانات خلقی روزمره نشاندهنده واکنشپذیری هیجانی طبیعی، خواب، استرس یا عوامل هورمونی هستند و در عرض ساعتها برطرف میشوند [۱۰۴]. اختلال دوقطبی شامل دورههای مجزای شیدایی (≥۷ روز) یا هیپومانیا (≥۴ روز) است که با خلق بالا یا تحریکپذیر، کاهش نیاز به خواب، افکار مسابقهای، افزایش فعالیت هدفمند، عظمتطلبی و رفتار مخاطرهآمیز مشخص میشود — به همراه دورههای افسردگی؛ تغییرات کوتاه خلق در یک روز (دقایق تا ساعتها) ویژگی اختلال دوقطبی نیست [۲،۱۰۶]. تغییرات سریع خلق در یک روز بیشتر مشخصه اختلال شخصیت مرزی، PMDD یا بینظمی هیجانی مرتبط با ADHD است [۱۰۷].
۳۸. تفاوت دوقطبی نوع I، دوقطبی نوع II و سیکلوتایمی چیست؟
دوقطبی I: حداقل یک دوره شیدایی کامل (≥۷ روز، یا هر مدتی اگر بستری شدن لازم باشد)، اغلب با دورههای افسردگی [۲]. دوقطبی II: حداقل یک دوره هیپومانیا (≥۴ روز، کمتر از شیدایی، بدون اختلال یا روانپریشی قابل توجه) به همراه حداقل یک دوره افسردگی اساسی؛ دورههای افسردگی معمولاً غالب هستند [۱۰۸]. سیکلوتایمی: خلق نوسانی مزمن (≥۲ سال) با علائم هیپومانیک و افسردگی که معیارهای کامل هیپومانیا یا افسردگی اساسی را برآورده نمیکنند [۲]. در یک پیمایش ملی در ایالات متحده، شیوع طول عمر برای دوقطبی نوع I برابر ۱٫۰٪، برای دوقطبی نوع II برابر ۱٫۱٪ و برای اختلال دوقطبی زیرآستانهای ۲٫۴٪ بود [۱۵۹].
۳۹. تفاوت نوسانات خلقی و اختلال خلقی چیست؟
نوسانات خلقی نوسانات هیجانی گذرایی هستند که به زمینه پاسخ میدهند و در عرض ساعتها برطرف میشوند؛ بخشی از زندگی هیجانی طبیعی هستند. اختلال خلقی (افسردگی اساسی، اختلال افسردگی پایدار، اختلالات دوقطبی، اختلال دیسفوریک پیش از قاعدگی، اختلال بینظمی خلق مخرب) شامل اختلالات پایدار یا عودکننده خلق است که روزها تا هفتهها طول میکشد، همراه با تغییرات در خواب، انرژی، اشتها، تمرکز و عزت نفس، و باعث ناراحتی قابل توجه یا اختلال عملکرد میشود [۲،۵۳]. فرکانس، مدت، شدت و اختلال، اختلالات را از تنوع طبیعی خلق متمایز میکند [۱۱۰].
۴۰. آیا هورمونها میتوانند باعث تغییرات خلقی شوند؟
بله. بیش از ۹۰٪ از زنان برخی علائم پیش از قاعدگی را گزارش میکنند و کمتر از ۵٪ از زنان در سن باروری به شکل شدیدتر آن، یعنی اختلال ملال پیش از قاعدگی (PMDD)، مبتلا هستند [۱۶۰]. مطالعات «غم پس از زایمان» را در مجموع در حدود ۳۹٪ از مادران تازهزا گزارش میکنند (با دامنهٔ ۱۳٫۷٪ تا ۷۶٪ در زمینههای فرهنگی و جغرافیایی مختلف)، در حالی که حدود ۱ نفر از هر ۸ زن علائم افسردگی پس از زایمان را گزارش میکند [۱۶۱] [۱۶۲]. یائسگی/پیشیائسگی: نوسانات استروژن خطر افسردگی جدید یا عودکننده را ۲ تا ۴ برابر افزایش میدهد [۱۱۲]. تیروئید: کمکاری تیروئید با افسردگی، پرکاری تیروئید با اضطراب و شیدایی همراه است [۱۱۳]. تستوسترون: سطوح پایین در مردان به افسردگی و خستگی کمک میکند [۱۱۴]. علل هورمونی باید در هر اختلال خلقی جدید بررسی شوند.
۴۱. خواب و رژیم غذایی چگونه بر خلق تأثیر میگذارند؟
یک فراتحلیل از مطالعات طولی نشان داد که شانس ابتلای بعدی به افسردگی در افراد مبتلا به بیخوابی تقریباً دو و نیم برابر افراد بدون مشکل خواب است (نسبت شانس ۲٫۶۰) [۱۱۵]. بیخوابی هم عامل خطر و هم علامت باقیمانده افسردگی است. در مطالعات طولی، افرادی که بیشترین پایبندی را به رژیم غذایی مدیترانهای داشتند در مقایسه با کسانی که کمترین پایبندی را داشتند حدود ۳۳٪ خطر کمتری برای ابتلا به افسردگی داشتند [۹۷]. کمبودهای خاص ویتامین D، B12، فولات، آهن و اسیدهای چرب امگا-۳ با علائم افسردگی مرتبط هستند و در افراد دارای کمبود به جبران پاسخ میدهند [۹۸،۱۱۷].
۴۲. آیا کمبود ویتامین میتواند باعث افسردگی یا تغییرات خلقی شود؟
بله، در افراد دارای کمبود. ویتامین D: کمبود با افسردگی همراه است و مکمل به طور متوسط خلق را در افراد با سطوح پایین (<۵۰ نانومول/لیتر) بهبود میبخشد [۱۱۷]. ویتامین B12 و فولات: کمبود سنتز مونوآمین را مختل میکند و با افسردگی مرتبط است؛ مکمل در بیماران دارای کمبود کمک میکند [۱۱۸]. امگا-۳ (EPA/DHA): فرامتاآنالیزها اثرات ضد افسردگی متوسط را نشان میدهند، بهویژه با فرمولاسیونهای غالب EPA [۹۸]. آهن: کمبود باعث خستگی و علائم افسردگی میشود، بهویژه در زنان [۱۱۹]. مکملسازی روتین در افراد بدون کمبود از افسردگی پیشگیری یا درمان نمیکند؛ آزمایش و جبران هدفمند توصیه میشود [۱۲۰].
۴۳. اختلال دوقطبی چگونه درمان میشود؟
اختلال دوقطبی نیاز به مدیریت مادامالعمر دارد که تثبیتکنندههای خلق (لیتیوم — استاندارد طلایی، خطر خودکشی را نیز کاهش میدهد؛ والپروات؛ لاموتریژین — بهویژه برای افسردگی دوقطبی؛ کاربامازپین)، آنتیسایکوتیکهای غیرمعمول (کوئتیاپین، اولانزاپین، لورازیدون، آریپیپرازول) و رواندرمانی ساختاریافته (درمان شناختی-رفتاری، درمان متمرکز بر خانواده، درمان بینفردی و ریتم اجتماعی) را ترکیب میکند [۱۲۱،۱۲۲]. مونوتراپی با داروی ضد افسردگی به طور کلی در دوقطبی I به دلیل خطر القای شیدایی اجتناب میشود. تنظیم خواب، نمودار خلق و مدیریت مصرف مواد ضروری است.
شرایط همزمان، ایمنی در برابر خودکشی و زمان مراجعه به متخصص
۴۴. آیا میتوانید همزمان اضطراب و افسردگی داشته باشید؟
بله — همزمانی هنجار است، نه استثنا. در یک فراتحلیل شبکهای از ۲۱ داروی ضدافسردگی، همهٔ آنها در درمان حاد افسردگی اساسی بزرگسالان از دارونما مؤثرتر بودند [۷۸]. اضطراب-افسردگی همزمان با شدت علائم بیشتر، خطر خودکشی بالاتر، دورههای طولانیتر و پاسخ درمانی ضعیفتر نسبت به هر یک از شرایط به تنهایی همراه است [۱۲۵]. SSRIs و SNRIs خط اول برای هر دو هستند، و CBT برای ارائه ترکیبی از طریق پروتکلهای ترامستشخیصی مانند پروتکل یکپارچه مؤثر است [۱۲۶].
۴۵. ارتباط بین افسردگی و خودکشی چیست و علائم هشدار کداماند؟
خطر طول عمر خودکشی در افراد مبتلا به افسردگی اساسی تقریباً ۴٪ است که در موارد بستری شدید به ۱۵٪ میرسد [۱۲۸]. علائم هشدار: صحبت کردن درباره خواستن مرگ، ناامیدی، احساس به دام افتادن یا بار بودن، افزایش مصرف مواد، انزوا، تغییرات شدید خلق، دادن داراییها، تحقیق درباره روشها و اقدامات قبلی (قویترین پیشبینیکننده) [۱۲۹،۱۳۰]. اگر شما یا کسی که میشناسید در بحران است، فوراً با 911 تماس بگیرید. مداخلات مؤثر شامل مداخله برنامهریزی ایمنی، لیتیوم برای دوقطبی، کلوزاپین برای اسکیزوفرنی و محدودیت ابزار است [۱۳۱].
۴۶. چه زمانی باید برای اضطراب یا افسردگی به پزشک یا رواندرمانگر مراجعه کنم؟
اگر علائم >۲ هفته ادامه دارد، در کار، تحصیل، روابط یا مراقبت از خود اختلال ایجاد میکند، شامل ناامیدی یا افکار خودکشی است، شامل حملات پانیک است، با تغییرات قابل توجه خواب، اشتها یا وزن همراه است، یا با وجود خودیاری بدتر میشود، ارزیابی حرفهای را جستجو کنید [۲۷،۷۷]. مداخله زودتر با نتایج بهتر و خطر عود کمتر همراه است. ابزارهای رایگان غربالگری PHQ-9 (افسردگی) و GAD-7 (اضطراب) میتوانند راهنمایی کنند: نمرات ≥۱۰ در هر یک، علائم متوسطی را نشان میدهد که نیاز به ارزیابی بالینی دارد [۷۴،۱۳۲]. علائم بحرانی (افکار خودکشی با برنامه یا قصد، بیقراری شدید، روانپریشی) نیاز به ارزیابی فوری اضطراری دارند.
۴۷. تفاوت روانپزشک، روانشناس و رواندرمانگر چیست؟
روانپزشک: پزشک (MD یا DO) که میتواند اختلالات روانی را تشخیص دهد و دارو تجویز کند؛ برخی نیز رواندرمانی ارائه میدهند [۱۳۳]. روانشناس: متخصص با مدرک دکترا (PhD یا PsyD) که در ارزیابی روانشناختی و رواندرمانی مبتنی بر شواهد آموزش دیده است؛ در بیشتر مناطق نمیتواند دارو تجویز کند (استثنائات: نیومکزیکو، لوئیزیانا، ایلینوی، آیووا، آیداهو و چند دیگر). برای علائم خفیف-متوسط بدون عارضه، هر رواندرمانگر واجد شرایط مبتنی بر شواهد مناسب است؛ موارد پیچیده، شدید یا نیازمند دارو از مشارکت روانپزشک و تیم چندرشتهای بهره میبرند.
۴۸. آیا اضطراب و افسردگی در نوجوانان، زنان یا سالمندان شایعتر است؟
تفاوتهای جنسی: زنان تقریباً دو برابر مردان دچار افسردگی و بیشتر اختلالات اضطرابی میشوند، که از نوجوانی شروع میشود؛ این تفاوت عوامل هورمونی، روانی-اجتماعی و گزارشدهی را منعکس میکند [۱۳۵،۱۳۶]. در میان نوجوانان ۱۲ تا ۱۷ سالهٔ ایالات متحده، دورههای افسردگی اساسی در سال گذشته بین سالهای ۲۰۰۵ و ۲۰۱۷ به میزان ۵۲٪ افزایش یافت (از ۸٫۷٪ به ۱۳٫۲٪) [۱۳۷]. سالمندان: افسردگی در اواخر زندگی شایع اما کمتشخیص است، اغلب با شکایات شناختی، علائم بدنی و آنهدونی به جای غم ظاهر میشود [۱۳۸]. میزان خودکشی در مردان مسن بالاترین است، بهویژه در افرادی که بیوه، منزوی یا دارای بیماری مزمن هستند [۱۳۹].
۴۹. آیا شبکههای اجتماعی، زمان صفحه نمایش یا تنهایی میتوانند باعث اضطراب و افسردگی شوند؟
استفاده زیاد از شبکههای اجتماعی (>۳ ساعت در روز) با افزایش خطر افسردگی و اضطراب در نوجوانان همراه است، با اندازه اثرات کوچک تا متوسط اما سازگار در سراسر مطالعات؛ مکانیسمها شامل مقایسه اجتماعی، جابجایی خواب، آزار سایبری و کاهش تعامل حضوری است [۱۴۰،۱۴۱]. علیت مورد بحث است و احتمالاً دوسویه است، با افراد آسیبپذیر بیشتر مستعد. تنهایی به طور مستقل افسردگی، اضطراب و افزایش مرگومیر را پیشبینی میکند، با اندازه اثرات قابل مقایسه با سیگار کشیدن [۱۴۲،۱۴۳]. کاهش استفاده مشکلساز از شبکههای اجتماعی، خواب منظم و ارتباط اجتماعی ساختاریافته عوامل محافظتی مبتنی بر شواهد هستند [۱۴۴].
۵۰. آیا نوروفیدبک، ذهنآگاهی یا مدیتیشن به اضطراب، افسردگی یا خلق کمک میکند؟
یک فراتحلیل دادههای فردی بیماران نشان داد MBCT خطر عود افسردگی را طی ۶۰ هفته در مقایسه با عدم دریافت MBCT حدود ۳۱٪ کاهش داد و در مقایسه با درمانهای فعال نیز وضعیت مطلوبتری داشت (نسبت خطر ۰٫۷۹) [۹۲]. مدیتیشن: تمرین منظم تغییرات قابل اندازهگیری در فعالیت شبکه پیشفرض، واکنشپذیری آمیگدال و تنظیم پیشانی ایجاد میکند [۱۴۷]. نوروفیدبک (بایوفیدبک EEG): فرامتاآنالیزها از کارایی برای ADHD، PTSD و علائم اضطرابی پشتیبانی میکنند؛ شواهد در افسردگی اساسی در حال رشد است، با عدم تقارن آلفای پیشانی و پروتکلهای فرکانس فوقالعاده پایین که فایده نشان میدهند اما به RCTهای با کیفیت بالاتر نیاز دارند [۱۴۸،۱۴۹،۱۵۰]. این رویکردها بهتر است به عنوان مکمل درمان مبتنی بر شواهد و دارو برای اختلالات متوسط-شدید و به عنوان مداخلات اولیه برای ارائههای خفیف استفاده شوند.
فهرست منابع (به زبان انگلیسی)
منابع علمی به زبان اصلی (انگلیسی) برای امکان مراجعه مستقیم به مطالعات منتشر شده ارائه شدهاند.
- Craske, M. G., & Stein, M. B. (2016). Anxiety. The Lancet, 388(10063), 3048–3059.
- American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text rev.). APA Publishing.
- Dugas, M. J., & Robichaud, M. (2007). Cognitive-behavioral treatment for generalized anxiety disorder: From science to practice. Routledge.
- Barlow, D. H. (2002). Anxiety and Its Disorders: The Nature and Treatment of Anxiety and Panic (2nd ed.). Guilford.
- Roy-Byrne, P. P., et al. (2006). Panic disorder. The Lancet, 368(9540), 1023–1032.
- Craske, M. G., et al. (2010). Panic disorder: A review of DSM-IV panic disorder. Depression and Anxiety, 27(2), 93–112.
- Howard, D. M., Adams, M. J., Clarke, T.-K., Hafferty, J. D., Gibson, J., Shirali, M., Coleman, J. R. I., Hagenaars, S. P., Ward, J., Wigmore, E. M., Alloza, C., Shen, X., Barbu, M. C., Xu, E. Y., Whalley, H. C., Marioni, R. E., Porteous, D. J., Davies, G., Deary, I. J., … McIntosh, A. M. (2019). Genome-wide meta-analysis of depression identifies 102 independent variants and highlights the importance of the prefrontal brain regions. Nature Neuroscience, 22(3), 343–352. https://doi.org/10.1038/s41593-018-0326-7
- McEwen, B. S. (2007). Physiology and Neurobiology of Stress and Adaptation: Central Role of the Brain. Physiological Reviews, 87(3), 873–904. https://doi.org/10.1152/physrev.00041.2006
- Lupien, S. J., et al. (2009). Effects of stress throughout the lifespan on brain, behaviour and cognition. Nature Reviews Neuroscience, 10(6), 434–445.
- Domschke, K., Stevens, S., Pfleiderer, B., & Gerlach, A. L. (2010). Interoceptive sensitivity in anxiety and anxiety disorders: An overview and integration of neurobiological findings. Clinical Psychology Review, 30(1), 1–11. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2009.08.008
- Roest, A. M., et al. (2010). Anxiety and risk of incident coronary heart disease. Journal of the American College of Cardiology, 56(1), 38–46.
- Ohayon, M. M. (2002). Epidemiology of insomnia: what we know and what we still need to learn. Sleep Medicine Reviews, 6(2), 97–111. https://doi.org/10.1053/smrv.2002.0186
- Paulus, M. P., & Stein, M. B. (2010). Interoception in anxiety and depression. Brain Structure and Function, 214(5–6), 451–463.
- Brown, R. P., & Gerbarg, P. L. (2005). Sudarshan Kriya Yogic Breathing in the Treatment of Stress, Anxiety, and Depression: Part I—Neurophysiologic Model. The Journal of Alternative and Complementary Medicine, 11(1), 189–201. https://doi.org/10.1089/acm.2005.11.189
- Najavits, L. M. (2002). Seeking Safety: A Treatment Manual for PTSD and Substance Abuse. Guilford.
- Foster, G. E., & Sheel, A. W. (2005). The human diving response, its function, and its control. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 15(1), 3–12.
- Eifert, G. H., & Heffner, M. (2003). The effects of acceptance versus control contexts on avoidance of panic-related symptoms. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 34(3), 293–312.
- Bandelow, B., Reitt, M., Röver, C., Michaelis, S., Görlich, Y., & Wedekind, D. (2015). Efficacy of treatments for anxiety disorders: a meta-analysis. International clinical psychopharmacology, 30(4), 183–92. https://doi.org/10.1097/YIC.0000000000000078
- Slee, A., et al. (2019). Pharmacological treatments for generalized anxiety disorder: A systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 393(10173), 768–777.
- Carpenter, J. K., Andrews, L. A., Witcraft, S. M., Powers, M. B., Smits, J. A. J., & Hofmann, S. G. (2018). Cognitive behavioral therapy for anxiety and related disorders: A meta‐analysis of randomized placebo‐controlled trials. Depression and Anxiety, 35(6), 502–514. https://doi.org/10.1002/da.22728
- Cuijpers, P., et al. (2014). Adding psychotherapy to antidepressant medication in depression and anxiety disorders. World Psychiatry, 13(1), 56–67.
- Ferguson, J. M. (2001). SSRI Antidepressant Medications: Adverse Effects and Tolerability. Primary care companion to the Journal of clinical psychiatry, 3(1), 22–27. https://doi.org/10.4088/pcc.v03n0105
- Lader, M. (2011). Benzodiazepines revisited—will we ever learn? Addiction, 106(12), 2086–2109.
- Generoso, M. B., et al. (2017). Pregabalin for generalized anxiety disorder: An updated systematic review and meta-analysis. International Clinical Psychopharmacology, 32(1), 49–55.
- Batelaan, N. M., Bosman, R. C., Muntingh, A., Scholten, W. D., Huijbregts, K. M., & van Balkom, A. J. L. M. (2017). Risk of relapse after antidepressant discontinuation in anxiety disorders, obsessive-compulsive disorder, and post-traumatic stress disorder: systematic review and meta-analysis of relapse prevention trials. BMJ (Clinical research ed.), 358, j3927. https://doi.org/10.1136/bmj.j3927
- Stubbs, B., Vancampfort, D., Rosenbaum, S., Firth, J., Cosco, T., Veronese, N., Salum, G. A., & Schuch, F. B. (2017). An examination of the anxiolytic effects of exercise for people with anxiety and stress-related disorders: A meta-analysis. Psychiatry Research, 249, 102–108. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2016.12.020
- Hofmann, S. G., Sawyer, A. T., Witt, A. A., & Oh, D. (2010). The effect of mindfulness-based therapy on anxiety and depression: A meta-analytic review. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(2), 169–183. https://doi.org/10.1037/a0018555
- Andrews, G., Basu, A., Cuijpers, P., Craske, M., McEvoy, P., English, C., & Newby, J. (2018). Computer therapy for the anxiety and depression disorders is effective, acceptable and practical health care: An updated meta-analysis. Journal of Anxiety Disorders, 55, 70–78. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2018.01.001
- Cramer, H., Lauche, R., Anheyer, D., Pilkington, K., de Manincor, M., Dobos, G., & Ward, L. (2018). Yoga for anxiety: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Depression and Anxiety, 35(9), 830–843. https://doi.org/10.1002/da.22762
- Walker, M. P. (2009). The role of sleep in cognition and emotion. Annals of the New York Academy of Sciences, 1156(1), 168–197.
- Lara, D. R. (2010). Caffeine, mental health, and psychiatric disorders. Journal of Alzheimer’s Disease, 20(s1), S239–S248.
- Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social Relationships and Mortality Risk: A Meta-analytic Review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000316
- Gordon, B. R., McDowell, C. P., Hallgren, M., Meyer, J. D., Lyons, M., & Herring, M. P. (2018). Association of Efficacy of Resistance Exercise Training With Depressive Symptoms: Meta-analysis and Meta-regression Analysis of Randomized Clinical Trials. JAMA Psychiatry, 75(6), 566. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2018.0572
- Kandola, A., Vancampfort, D., Herring, M., Rebar, A., Hallgren, M., Firth, J., & Stubbs, B. (2018). Moving to Beat Anxiety: Epidemiology and Therapeutic Issues with Physical Activity for Anxiety. Current Psychiatry Reports, 20(8), Article 63. https://doi.org/10.1007/s11920-018-0923-x
- Petruzzello, S. J., Landers, D. M., Hatfield, B. D., Kubitz, K. A., & Salazar, W. (1991). A Meta-Analysis on the Anxiety-Reducing Effects of Acute and Chronic Exercise: Outcomes and Mechanisms. Sports Medicine, 11(3), 143–182. https://doi.org/10.2165/00007256-199111030-00002
- Bruce, M. S., & Lader, M. (1989). Caffeine abstention in the management of anxiety disorders. Psychological Medicine, 19(1), 211–214.
- Boschloo, L., Vogelzangs, N., van den Brink, W., Smit, J. H., Veltman, D. J., Beekman, A. T. F., & Penninx, B. W. J. H. (2012). Alcohol use disorders and the course of depressive and anxiety disorders. British Journal of Psychiatry, 200(6), 476–484. https://doi.org/10.1192/bjp.bp.111.097550
- Taylor, G., McNeill, A., Girling, A., Farley, A., Lindson-Hawley, N., & Aveyard, P. (2014). Change in mental health after smoking cessation: systematic review and meta-analysis. BMJ, 348(feb13 1), g1151–g1151. https://doi.org/10.1136/bmj.g1151
- Lehrer, P. M., & Gevirtz, R. (2014). Heart rate variability biofeedback: how and why does it work? Frontiers in psychology, 5, 756. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00756
- Linehan, M. M. (2015). DBT Skills Training Manual (2nd ed.). Guilford.
- Foa, E. B., Hembree, E., & Rothbaum, B. (2007). Prolonged Exposure Therapy for PTSD: Therapist Guide: Emotional processing of traumatic experiences. https://doi.org/10.1093/med:psych/9780195308501.001.0001
- Otte, C., et al. (2016). Major depressive disorder. Nature Reviews Disease Primers, 2, 16065.
- Pandya, M., et al. (2012). Where in the brain is depression? Current Psychiatry Reports, 14(6), 634–642.
- Sullivan, P. F., Neale, M. C., & Kendler, K. S. (2000). Genetic Epidemiology of Major Depression: Review and Meta-Analysis. American Journal of Psychiatry, 157(10), 1552–1562. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.157.10.1552
- Belmaker, R. H., & Agam, G. (2008). Major depressive disorder. New England Journal of Medicine, 358(1), 55–68.
- Beck, A. T., & Bredemeier, K. (2016). A Unified Model of Depression: Integrating Clinical, Cognitive, Biological, and Evolutionary Perspectives. Clinical Psychological Science, 4(4), 596–619. https://doi.org/10.1177/2167702616628523
- Hammen, C. (2005). Stress and depression. Annual Review of Clinical Psychology, 1, 293–319.
- Ng, C., How, C., & Ng, Y. (2017). Depression in primary care: assessing suicide risk. Singapore Medical Journal, 58(2), 72–77. https://doi.org/10.11622/smedj.2017006
- Caspi, A., Sugden, K., Moffitt, T. E., Taylor, A., Craig, I. W., Harrington, H., McClay, J., Mill, J., Martin, J., Braithwaite, A., & Poulton, R. (2003). Influence of Life Stress on Depression: Moderation by a Polymorphism in the 5-HTT Gene. Science, 301(5631), 386–389. https://doi.org/10.1126/science.1083968
- Schramm, E., Klein, D. N., Elsaesser, M., Furukawa, T. A., & Domschke, K. (2020). Review of dysthymia and persistent depressive disorder: history, correlates, and clinical implications. The Lancet Psychiatry, 7(9), 801–812. https://doi.org/10.1016/s2215-0366(20)30099-7
- Rosenthal, N. E. (1984). Seasonal Affective Disorder: A Description of the Syndrome and Preliminary Findings With Light Therapy. Archives of General Psychiatry, 41(1), 72. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1984.01790120076010
- Golden, R. N., Gaynes, B. N., Ekstrom, R. D., Hamer, R. M., Jacobsen, F. M., Suppes, T., Wisner, K. L., & Nemeroff, C. B. (2005). The Efficacy of Light Therapy in the Treatment of Mood Disorders: A Review and Meta-Analysis of the Evidence. American Journal of Psychiatry, 162(4), 656–662. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.162.4.656
- Trivedi, M. H. (2004). The link between depression and physical symptoms. Primary care companion to the Journal of clinical psychiatry, 6(Suppl 1), 12–6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16001092/
- Simon, G. E., VonKorff, M., Piccinelli, M., Fullerton, C., & Ormel, J. (1999). An International Study of the Relation between Somatic Symptoms and Depression. New England Journal of Medicine, 341(18), 1329–1335. https://doi.org/10.1056/nejm199910283411801
- Miller, A. H., & Raison, C. L. (2015). The role of inflammation in depression: from evolutionary imperative to modern treatment target. Nature Reviews Immunology, 16(1), 22–34. https://doi.org/10.1038/nri.2015.5
- Cuijpers, P., van Straten, A., Schuurmans, J., van Oppen, P., Hollon, S. D., & Andersson, G. (2010). Psychotherapy for chronic major depression and dysthymia: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 30(1), 51–62. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2009.09.003
- Meltzer-Brody, S., Colquhoun, H., Riesenberg, R., Epperson, C. N., Deligiannidis, K. M., Rubinow, D. R., Li, H., Sankoh, A. J., Clemson, C., Schacterle, A., Jonas, J., & Kanes, S. (2018). در یک پیگیری ۲۰ ساله، فرزندان والدین افسرده در مقایسه با فرزندان والدین غیرافسرده حدود سه برابر در معرض خطر افسردگی اساسی، اختلالهای اضطرابی و وابستگی به مواد بودند [۱۵۴]. The Lancet, 392(10152), 1058–1070. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(18)31551-4
- Deligiannidis, K. M., Meltzer-Brody, S., Gunduz-Bruce, H., Doherty, J., Jonas, J., Li, S., Sankoh, A. J., Silber, C., Campbell, A. D., Werneburg, B., Kanes, S. J., & Lasser, R. (2021). Effect of Zuranolone vs Placebo in Postpartum Depression: A Randomized Clinical Trial. JAMA psychiatry, 78(9), 951–959. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2021.1559
- Kroenke, K., Spitzer, R. L., & Williams, J. B. W. (2001). The PHQ-9: Validity of a brief depression severity measure. Journal of General Internal Medicine, 16(9), 606–613. https://doi.org/10.1046/j.1525-1497.2001.016009606.x
- Parker, G. (2000). Classifying Depression: Should Paradigms Lost Be Regained? American Journal of Psychiatry, 157(8), 1195–1203. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.157.8.1195
- Malhi, G. S., & Mann, J. J. (2018). Depression. The Lancet, 392(10161), 2299–2312.
- Cipriani, A., Furukawa, T. A., Salanti, G., Chaimani, A., Atkinson, L. Z., Ogawa, Y., Leucht, S., Ruhe, H. G., Turner, E. H., Higgins, J. P. T., Egger, M., Takeshima, N., Hayasaka, Y., Imai, H., Shinohara, K., Tajika, A., Ioannidis, J. P. A., & Geddes, J. R. (2018). Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 391(10128), 1357–1366. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(17)32802-7
- Cuijpers, P., Noma, H., Karyotaki, E., Vinkers, C. H., Cipriani, A., & Furukawa, T. A. (2020). A network meta‐analysis of the effects of psychotherapies, pharmacotherapies and their combination in the treatment of adult depression. World Psychiatry, 19(1), 92–107. https://doi.org/10.1002/wps.20701
- Bauer, M., Severus, E., Köhler, S., Whybrow, P. C., Angst, J., & Möller, H.-J. (2015). World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) Guidelines for Biological Treatment of Unipolar Depressive Disorders. Part 2: Maintenance Treatment of Major Depressive Disorder-Update 2015. The World Journal of Biological Psychiatry, 16(2), 76–95. https://doi.org/10.3109/15622975.2014.1001786
- McIntyre, R. S., Rosenblat, J. D., Nemeroff, C. B., Sanacora, G., Murrough, J. W., Berk, M., Brietzke, E., Dodd, S., Gorwood, P., Ho, R., Iosifescu, D. V., Lopez Jaramillo, C., Kasper, S., Kratiuk, K., Lee, J. G., Lee, Y., Lui, L. M. W., Mansur, R. B., Papakostas, G. I., Subramaniapillai, M., Thase, M., Vieta, E., Young, A. H., Zarate CA, J. r., & Stahl, S. (2021). Synthesizing the Evidence for Ketamine and Esketamine in Treatment-Resistant Depression: An International Expert Opinion on the Available Evidence and Implementation. The American journal of psychiatry, 178(5), 383–399. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2020.20081251
- Posternak, M. A., & Zimmerman, M. (2005). Is There a Delay in the Antidepressant Effect? A Meta-Analysis. The Journal of Clinical Psychiatry, 66(02), 148–158. https://doi.org/10.4088/jcp.v66n0201
- Geddes, J. R., Carney, S. M., Davies, C., Furukawa, T. A., Kupfer, D. J., Frank, E., & Goodwin, G. M. (2003). Relapse prevention with antidepressant drug treatment in depressive disorders: a systematic review. The Lancet, 361(9358), 653–661. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(03)12599-8
- Fava, G. A., Gatti, A., Belaise, C., Guidi, J., & Offidani, E. (2015). Withdrawal Symptoms after Selective Serotonin Reuptake Inhibitor Discontinuation: A Systematic Review. Psychotherapy and Psychosomatics, 84(2), 72–81. https://doi.org/10.1159/000370338
- Hammad, T. A., Laughren, T., & Racoosin, J. (2006). Suicidality in Pediatric Patients Treated With Antidepressant Drugs. Archives of General Psychiatry, 63(3), 332. https://doi.org/10.1001/archpsyc.63.3.332
- Hollon, S. D., DeRubeis, R. J., Shelton, R. C., Amsterdam, J. D., Salomon, R. M., O’Reardon, J. P., Lovett, M. L., Young, P. R., Haman, K. L., Freeman, B. B., & Gallop, R. (2005). Prevention of Relapse Following Cognitive Therapy vs Medications in Moderate to Severe Depression. Archives of General Psychiatry, 62(4), 417. https://doi.org/10.1001/archpsyc.62.4.417
- Karyotaki, E., Riper, H., Twisk, J., Hoogendoorn, A., Kleiboer, A., Mira, A., Mackinnon, A., Meyer, B., Botella, C., Littlewood, E., Andersson, G., Christensen, H., Klein, J. P., Schröder, J., Bretón-López, J., Scheider, J., Griffiths, K., Farrer, L., Huibers, M. J. H., … Cuijpers, P. (2017). Efficacy of Self-guided Internet-Based Cognitive Behavioral Therapy in the Treatment of Depressive Symptoms: A Meta-analysis of Individual Participant Data. JAMA Psychiatry, 74(4), 351. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2017.0044
- Kuyken, W., Warren, F. C., Taylor, R. S., Whalley, B., Crane, C., Bondolfi, G., Hayes, R., Huijbers, M., Ma, H., Schweizer, S., Segal, Z., Speckens, A., Teasdale, J. D., Van Heeringen, K., Williams, M., Byford, S., Byng, R., & Dalgleish, T. (2016). Efficacy of Mindfulness-Based Cognitive Therapy in Prevention of Depressive Relapse: An Individual Patient Data Meta-analysis From Randomized Trials. JAMA Psychiatry, 73(6), 565. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2016.0076
- Paykel, E. S. (2008). Partial remission, residual symptoms, and relapse in depression. Dialogues in Clinical Neuroscience, 10(4), 431–437.
- Schuch, F. B., Vancampfort, D., Richards, J., Rosenbaum, S., Ward, P. B., & Stubbs, B. (2016). Exercise as a treatment for depression: A meta-analysis adjusting for publication bias. Journal of Psychiatric Research, 77, 42–51. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2016.02.023
- Lam, R. W., Levitt, A. J., Levitan, R. D., Michalak, E. E., Cheung, A. H., Morehouse, R., Ramasubbu, R., Yatham, L. N., & Tam, E. M. (2016). Efficacy of Bright Light Treatment, Fluoxetine, and the Combination in Patients With Nonseasonal Major Depressive Disorder: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 73(1), 56. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2015.2235
- Riemann, D., et al. (2020). Sleep, insomnia, and depression. Neuropsychopharmacology, 45(1), 74–89.
- Lassale, C., Batty, G. D., Baghdadli, A., Jacka, F., Sánchez-Villegas, A., Kivimäki, M., & Akbaraly, T. (2018). Healthy dietary indices and risk of depressive outcomes: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Molecular Psychiatry, 24(7), 965–986. https://doi.org/10.1038/s41380-018-0237-8
- Liao, Y., et al. (2019). Efficacy of omega-3 PUFAs in depression: A meta-analysis. Translational Psychiatry, 9(1), 190.
- Ekers, D., Webster, L., Van Straten, A., Cuijpers, P., Richards, D., & Gilbody, S. (2014). Behavioural Activation for Depression; An Update of Meta-Analysis of Effectiveness and Sub Group Analysis. PLoS ONE, 9(6), e100100. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0100100
- Cacioppo, J. T., Hughes, M. E., Waite, L. J., Hawkley, L. C., & Thisted, R. A. (2006). Loneliness as a specific risk factor for depressive symptoms: Cross-sectional and longitudinal analyses. Psychology and Aging, 21(1), 140–151. https://doi.org/10.1037/0882-7974.21.1.140
- Ebner-Priemer, U. W., & Trull, T. J. (2009). Ecological momentary assessment of mood disorders. Psychological Assessment, 21(4), 463–475.
- Grande, I., et al. (2016). Bipolar disorder. The Lancet, 387(10027), 1561–1572.
- Renaud, S. M., & Zacchia, C. (2012). Toward a definition of affective instability. Harvard Review of Psychiatry, 20(6), 298–308.
- Vieta, E., & Suppes, T. (2008). Bipolar II disorder: arguments for and against a distinct diagnostic entity. Bipolar Disorders, 10(1p2), 163–178. https://doi.org/10.1111/j.1399-5618.2007.00561.x
- Watson, D. (2005). Rethinking the mood and anxiety disorders: A quantitative hierarchical model for DSM-V. Journal of Abnormal Psychology, 114(4), 522–536. https://doi.org/10.1037/0021-843x.114.4.522
- Maki, P. M., Kornstein, S. G., Joffe, H., Bromberger, J. T., Freeman, E. W., Athappilly, G., Bobo, W. V., Rubin, L. H., Koleva, H. K., Cohen, L. S., & Soares, C. N. (2018). Guidelines for the evaluation and treatment of perimenopausal depression: summary and recommendations. Menopause, 25(10), 1069–1085. https://doi.org/10.1097/gme.0000000000001174
- Bauer, M., et al. (2008). Thyroid–brain interaction in thyroid and mood disorders. Journal of Neuroendocrinology, 20(10), 1101–1114.
- Zarrouf, F. A., Artz, S., Griffith, J., Sirbu, C., & Kommor, M. (2009). Testosterone and Depression: Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Psychiatric Practice, 15(4), 289–305. https://doi.org/10.1097/01.pra.0000358315.88931.fc
- Baglioni, C., Battagliese, G., Feige, B., Spiegelhalder, K., Nissen, C., Voderholzer, U., Lombardo, C., & Riemann, D. (2011). Insomnia as a predictor of depression: A meta-analytic evaluation of longitudinal epidemiological studies. Journal of Affective Disorders, 135(1-3), 10–19. https://doi.org/10.1016/j.jad.2011.01.011
- Anglin, R. E. S., Samaan, Z., Walter, S. D., & McDonald, S. D. (2013). Vitamin D deficiency and depression in adults: systematic review and meta-analysis. British Journal of Psychiatry, 202(2), 100–107. https://doi.org/10.1192/bjp.bp.111.106666
- Coppen, A., & Bolander-Gouaille, C. (2005). Treatment of depression: time to consider folic acid and vitamin B12. Journal of Psychopharmacology, 19(1), 59–65. https://doi.org/10.1177/0269881105048899
- Beard, J. L., Hendricks, M. K., Perez, E. M., Murray-Kolb, L. E., Berg, A., Vernon-Feagans, L., Irlam, J., Isaacs, W., Sive, A., & Tomlinson, M. (2005). Maternal Iron Deficiency Anemia Affects Postpartum Emotions and Cognition. The Journal of Nutrition, 135(2), 267–272. https://doi.org/10.1093/jn/135.2.267
- Sarris, J., Murphy, J., Mischoulon, D., Papakostas, G. I., Fava, M., Berk, M., & Ng, C. H. (2016). Adjunctive Nutraceuticals for Depression: A Systematic Review and Meta-Analyses. American Journal of Psychiatry, 173(6), 575–587. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2016.15091228
- Geddes, J. R., & Miklowitz, D. J. (2013). Treatment of bipolar disorder. The Lancet, 381(9878), 1672–1682.
- Yatham, L. N., Kennedy, S. H., Parikh, S. V., Schaffer, A., Bond, D. J., Frey, B. N., Sharma, V., Goldstein, B. I., Rej, S., Beaulieu, S., Alda, M., MacQueen, G., Milev, R. V., Ravindran, A., O’Donovan, C., McIntosh, D., Lam, R. W., Vazquez, G., Kapczinski, F., McIntyre, R. S., Kozicky, J., Kanba, S., Lafer, B., Suppes, T., Calabrese, J. R., Vieta, E., Malhi, G., Post, R. M., & Berk, M. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar disorders, 20(2), 97–170. https://doi.org/10.1111/bdi.12609
- Fava, M., Rush, A. J., Alpert, J. E., Balasubramani, G. K., Wisniewski, S. R., Carmin, C. N., Biggs, M. M., Zisook, S., Leuchter, A., Howland, R., Warden, D., & Trivedi, M. H. (2008). Difference in Treatment Outcome in Outpatients With Anxious Versus Nonanxious Depression: A STAR*D Report. American Journal of Psychiatry, 165(3), 342–351. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2007.06111868
- Barlow, D. H., Farchione, T. J., Bullis, J. R., Gallagher, M. W., Murray-Latin, H., Sauer-Zavala, S., Bentley, K. H., Thompson-Hollands, J., Conklin, L. R., Boswell, J. F., Ametaj, A., Carl, J. R., Boettcher, H. T., & Cassiello-Robbins, C. (2017). The Unified Protocol for Transdiagnostic Treatment of Emotional Disorders Compared With Diagnosis-Specific Protocols for Anxiety Disorders: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 74(9), 875. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2017.2164
- Bostwick, J. M., & Pankratz, V. S. (2000). Affective Disorders and Suicide Risk: A Reexamination. American Journal of Psychiatry, 157(12), 1925–1932. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.157.12.1925
- Franklin, J. C., Ribeiro, J. D., Fox, K. R., Bentley, K. H., Kleiman, E. M., Huang, X., Musacchio, K. M., Jaroszewski, A. C., Chang, B. P., & Nock, M. K. (2017). Risk factors for suicidal thoughts and behaviors: A meta-analysis of 50 years of research. Psychological Bulletin, 143(2), 187–232. https://doi.org/10.1037/bul0000084
- World Health Organization. (2014). Preventing suicide: A global imperative. World Health Organization.
- Stanley, B., & Brown, G. K. (2012). Safety Planning Intervention: A Brief Intervention to Mitigate Suicide Risk. Cognitive and Behavioral Practice, 19(2), 256–264. https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2011.01.001
- Spitzer, R. L., Kroenke, K., Williams, J. B. W., & Löwe, B. (2006). A Brief Measure for Assessing Generalized Anxiety Disorder: The GAD-7. Archives of Internal Medicine, 166(10), 1092. https://doi.org/10.1001/archinte.166.10.1092
- American Psychiatric Association. (2026). What is Psychiatry? APA.
- Salk, R. H., Hyde, J. S., & Abramson, L. Y. (2017). Gender differences in depression in representative national samples: Meta-analyses of diagnoses and symptoms. Psychological Bulletin, 143(8), 783–822. https://doi.org/10.1037/bul0000102
- McLean, C. P., Asnaani, A., Litz, B. T., & Hofmann, S. G. (2011). Gender differences in anxiety disorders: Prevalence, course of illness, comorbidity and burden of illness. Journal of Psychiatric Research, 45(8), 1027–1035. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2011.03.006
- Twenge, J. M., Cooper, A. B., Joiner, T. E., Duffy, M. E., & Binau, S. G. (2019). Age, period, and cohort trends in mood disorder indicators and suicide-related outcomes in a nationally representative dataset, 2005–2017. Journal of Abnormal Psychology, 128(3), 185–199. https://doi.org/10.1037/abn0000410
- Alexopoulos, G. S. (2005). Depression in the elderly. The Lancet, 365(9475), 1961–1970.
- Conwell, Y., et al. (2011). Suicide in older adults. Psychiatric Clinics of North America, 34(2), 451–468.
- Twenge, J. M., Joiner, T. E., Rogers, M. L., & Martin, G. N. (2017). Increases in Depressive Symptoms, Suicide-Related Outcomes, and Suicide Rates Among U.S. Adolescents After 2010 and Links to Increased New Media Screen Time. Clinical Psychological Science, 6(1), 3–17. https://doi.org/10.1177/2167702617723376
- Orben, A., & Przybylski, A. K. (2019). The association between adolescent well-being and digital technology use. Nature Human Behaviour, 3(2), 173–182. https://doi.org/10.1038/s41562-018-0506-1
- Cacioppo, J. T., & Cacioppo, S. (2018). The growing problem of loneliness. The Lancet, 391(10119), 426.
- Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., Baker, M., Harris, T., & Stephenson, D. (2015). Loneliness and Social Isolation as Risk Factors for Mortality: A Meta-Analytic Review. Perspectives on Psychological Science, 10(2), 227–237. https://doi.org/10.1177/1745691614568352
- Hunt, M. G., Marx, R., Lipson, C., & Young, J. (2018). No More FOMO: Limiting Social Media Decreases Loneliness and Depression. Journal of Social and Clinical Psychology, 37(10), 751–768. https://doi.org/10.1521/jscp.2018.37.10.751
- Tang, Y.-Y., Hölzel, B. K., & Posner, M. I. (2015). The neuroscience of mindfulness meditation. Nature Reviews Neuroscience, 16(4), 213–225. https://doi.org/10.1038/nrn3916
- Arns, M., Heinrich, H., & Strehl, U. (2014). Evaluation of neurofeedback in ADHD: The long and winding road. Biological Psychology, 95, 108–115. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2013.11.013
- van der Kolk, B. A., et al. (2016). Neurofeedback for chronic PTSD: Randomized controlled study. PLoS One, 11(12), e0166752.
- Micoulaud-Franchi, J. A., Jeunet, C., Pelissolo, A., & Ros, T. (2021). EEG Neurofeedback for Anxiety Disorders and Post-Traumatic Stress Disorders: A Blueprint for a Promising Brain-Based Therapy. Current Psychiatry Reports, 23(12), Article 84. https://doi.org/10.1007/s11920-021-01299-9
- Bandelow, B., & Michaelis, S. (2015). Epidemiology of anxiety disorders in the 21st century. Dialogues in Clinical Neuroscience, 17(3), 327–335. https://doi.org/10.31887/DCNS.2015.17.3/bbandelow
- Kessler, R. C., Chiu, W. T., Jin, R., Ruscio, A. M., Shear, K., & Walters, E. E. (2006). The epidemiology of panic attacks, panic disorder, and agoraphobia in the National Comorbidity Survey Replication. Archives of General Psychiatry, 63(4), 415. https://doi.org/10.1001/archpsyc.63.4.415
- Hettema, J. M., Neale, M. C., & Kendler, K. S. (2001). A review and meta-analysis of the genetic epidemiology of anxiety disorders. American Journal of Psychiatry, 158(10), 1568–1578. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.158.10.1568
- Weissman, M. M., Wickramaratne, P., Nomura, Y., Warner, V., Pilowsky, D., & Verdeli, H. (2006). Offspring of depressed parents: 20 years later. American Journal of Psychiatry, 163(6), 1001. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.163.6.1001
- Centers for Disease Control and Prevention. (2023, November 28). Symptoms of depression among women. https://www.cdc.gov/reproductive-health/depression/index.html
- Montejo, A. L., Llorca, G., Izquierdo, J. A., & Rico-Villademoros, F. (2001). Incidence of sexual dysfunction associated with antidepressant agents: a prospective multicenter study of 1022 outpatients. Journal of Clinical Psychiatry, 62(Suppl 3), 10–21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11229449/
- Solomon, D. A., Keller, M. B., Leon, A. C., Mueller, T. I., Lavori, P. W., Shea, M. T., Coryell, W., Warshaw, M., Turvey, C., Maser, J. D., & Endicott, J. (2000). Multiple recurrences of major depressive disorder. American Journal of Psychiatry, 157(2), 229–233. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.157.2.229
- Montejo, A. L., Llorca, G., Izquierdo, J. A., & Rico-Villademoros, F. (2001). Incidence of sexual dysfunction associated with antidepressant agents: a prospective multicenter study of 1022 outpatients. Journal of Clinical Psychiatry, 62(Suppl 3), 10–21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11229449/
- Merikangas, K. R., Akiskal, H. S., Angst, J., Greenberg, P. E., Hirschfeld, R. M. A., Petukhova, M., et al. (2007). Lifetime and 12-month prevalence of bipolar spectrum disorder in the National Comorbidity Survey Replication. Archives of General Psychiatry, 64(5), 543. https://doi.org/10.1001/archpsyc.64.5.543
- Office on Women’s Health, U.S. Department of Health and Human Services. (2025, September 26). Premenstrual syndrome (PMS). https://www.womenshealth.gov/menstrual-cycle/premenstrual-syndrome
- Tosto, V., Ceccobelli, M., Lucarini, E., Tortorella, A., Gerli, S., Parazzini, F., & Favilli, A. (2023). Maternity blues: a narrative review. Journal of Personalized Medicine, 13(1), 154. https://doi.org/10.3390/jpm13010154
- Centers for Disease Control and Prevention. (2023, November 28). Symptoms of depression among women. https://www.cdc.gov/reproductive-health/depression/index.html
به حمایت شخصی نیاز دارید؟
دکتر ساموئل خدمات مشاوره، رواندرمانی و نوروفیدبک مبتنی بر شواهد را برای اضطراب، افسردگی، خلق و تروما — به همراه تماس معرفی رایگان ۲۰ دقیقهای — ارائه میدهد.
رزرو تماس معرفی رایگان ۲۰ دقیقهای ←آماده صحبت هستید؟ بیست دقیقه اول رایگان است.
هزینهها و مخارج جلسات توسط ICBC، CVAP، FNHA، IFHP، RCMP، VAC و بیشتر بیمههای دیگر پوشش داده میشود و صورتحساب مستقیماً به شرکتهای بیمه ارسال میشود.
سلب مسئولیت: محتوای این صفحه صرفاً جنبهٔ آشنایی عمومی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان حرفهای نیست. برای هرگونه تصمیم مربوط به سلامت روان، با یک متخصص واجد صلاحیت مشورت کنید.
Disclaimer: This page is for general-interest purposes only and does not constitute professional advice, diagnosis, or treatment. Consult a qualified professional for any mental-health decisions.
نوشته شده با همکاری تحریریه تخصصی · Written with expert editorial assistance
توجه: این مطلب صرفاً برای آشنایی عمومی است و ممکن است نادرستیهایی داشته باشد. تشخیص، درمان، پیشآگهی یا مشاورهٔ حرفهای، بالینی یا حقوقی نیست. خواندن آن هیچ رابطهٔ مشاور–مراجع ایجاد نمیکند. با خواندن این صفحه، با این شرایط موافقت میکنید. متن کامل سلب مسئولیت. در موارد اضطراری با ۹۱۱ تماس بگیرید.
