توجه: این مطلب صرفاً برای آشنایی عمومی است و ممکن است نادرستی‌هایی داشته باشد. تشخیص، درمان، پیش‌آگهی یا مشاورهٔ حرفه‌ای، بالینی یا حقوقی نیست. خواندن آن هیچ رابطهٔ مشاور–مراجع ایجاد نمی‌کند. با خواندن این صفحه، با این شرایط موافقت می‌کنید. متن کامل سلب مسئولیت. در موارد اضطراری با ۹۱۱ تماس بگیرید.
Read this article in English: Guilt After Causing a Car Accident: ICBC-Covered Counselling in Vancouver for At-Fault Drivers
چرا رانندگان مقصر این‌قدر کم کمک می‌گیرند؟
بیشتر کسانی که باعث تصادف شده‌اند فکر می‌کنند حمایت مخصوص طرف مقابل است. به خودشان می‌گویند لیاقتش را ندارند، یا درخواست مشاوره شبیه بهانه‌تراشی به نظر می‌رسد. بعضی‌ها می‌ترسند هر چه بگویند در تعیین مقصر علیه‌شان استفاده شود. پس به سر کار برمی‌گردند، از موضوع فرار می‌کنند و منتظر می‌مانند حسشان خودش برود. برای خیلی‌ها نمی‌رود و به بدخوابی، دوری از رانندگی، زودرنجی در خانه و این باور پنهان تبدیل می‌شود که «من آدم خطرناکی هستم».
این احساس گناه است، شرم است یا استرس پس از سانحه؟
اغلب هر سه با هم، و جدا کردنشان کمک می‌کند.
- احساس گناه دربارهٔ یک کار است: «به گوشی نگاه کردم»، «فاصله را اشتباه سنجیدم». این حس آدم را به سمت جبران می‌برد.
- شرم دربارهٔ خودِ آدم است: «من بی‌دقتم»، «من آدم بدی هستم». این حس آدم را به سمت پنهان شدن می‌برد.
- استرس پس از سانحه به شکل تصویرهای ناخواسته از لحظهٔ برخورد، تپش قلب سر چهارراه‌ها، کابوس و دوری‌کردن خودش را نشان می‌دهد.
نوشته‌های بالینی دربارهٔ تروما مدت‌هاست نشان داده‌اند شرم و گناه می‌توانند علائم پس از سانحه را زنده نگه دارند (لی، اسکرگ و ترنر، ۲۰۰۱). پژوهشی روی رانندگانی که باعث تصادف‌های جدی شده بودند، علائم پس از سانحه را همراه با گناه و شرم شدید نشان داد (لووینگر و سولومون، ۲۰۰۴). جایی که فرد دیگری آسیب جدی دیده، بسیاری از رانندگان چیزی را توصیف می‌کنند که پژوهشگران «آسیب اخلاقی» می‌نامند: پریشانی ماندگار بعد از رویدادی که با اصول اخلاقی خودِ فرد در تضاد است (لیتز و همکاران، ۲۰۰۹).
اگر خودتان را در این توصیف می‌بینید، می‌توانید به ساموئل پیامک یا واتساپ بدهید: ۶۰۴-۷۲۱-۰۶۰۴. یک خط برای شروع کافی است.
چرا ذهنم مدام صحنه را مرور می‌کند؟
مرور کردن تلاش ذهن است برای پیدا کردن لحظه‌ای که ماجرا می‌توانست جور دیگری پیش برود. وقتی به گذشته نگاه می‌کنید همهٔ نشانه‌های هشدار واضح به نظر می‌رسد و مرور همیشه به یک حکم ختم می‌شود: «باید می‌دانستم». ادوارد کوبانی، که شناخت‌درمانیِ گناهِ ناشی از تروما را تدوین کرد، این را سوگیری پس‌نگری نامیده است. آدم‌ها تصمیم گذشته‌شان را با اطلاعاتی قضاوت می‌کنند که فقط بعداً به دست آورده‌اند. همچنین معمولاً تمام مسئولیت را به گردن می‌گیرند و وضعیت جاده، سرعت رانندهٔ دیگر، خستگی یا زمان‌بندیِ کسری از ثانیه را که در کنترل هیچ‌کس نبود نادیده می‌گیرند.
آیا ICBC واقعاً وقتی مقصر بوده‌ام هزینهٔ مشاوره را می‌دهد؟
بله. ICBC اعلام کرده مزایای Enhanced Care فارغ از تقصیر در دسترس است. برای مشاوره یعنی:
- ۱۲ جلسه با مشاور بالینی ثبت‌شده در ۱۲ هفتهٔ اول بعد از تصادف از پیش تأیید شده است.
- برای شروع ارجاع پزشک لازم نیست. فقط شمارهٔ پروندهٔ ICBC لازم است.
- بعد از ۱۲ هفته یا بعد از ۱۲ جلسه، ادامهٔ درمان با برنامهٔ درمانی‌ای که مشاور می‌فرستد قابل درخواست است.
- ساموئل صورت‌حساب را مستقیم برای ICBC می‌فرستد و لازم نیست شما پرداخت کنید و منتظر بازپرداخت بمانید.
تقصیر همچنان روی سابقهٔ رانندگی و حق بیمهٔ شما اثر دارد. ICBC مسئولیت را جداگانه تعیین می‌کند و آن تصمیم دسترسی شما به درمان را از بین نمی‌برد.
تماس اول رایگان است و ۲۰ دقیقه طول می‌کشد. منشی و فرم در کار نیست. مستقیم با ساموئل صحبت می‌کنید و او در همان تماس می‌گوید پروندهٔ شما هنوز در بازهٔ ازپیش‌تأییدشده هست یا نه.
مشاوره برای عذاب وجدان رانندهٔ مقصر چه مراحلی دارد؟
- آرام کردن بدن. اول به خواب، ازجاپریدن و اضطراب رانندگی رسیدگی می‌شود، چون سیستم عصبیِ در حال آماده‌باش نمی‌تواند دربارهٔ مسئولیت روشن فکر کند.
- برآورد دقیق مسئولیت. ساموئل رویداد را با جزئیات با شما مرور می‌کند: آن لحظه چه می‌دانستید، چه چیزی در کنترل شما بود و چه سهمی از نتیجه به عوامل دیگر برمی‌گردد. هدف دقت است. مشاوره مسئولیتی را که مال شماست انکار نمی‌کند و مسئولیتی را هم که مال شما نیست روی دوشتان نمی‌گذارد.
- پردازش خاطره. از EMDR برای کم کردن شدت تصویرها و واکنش بدن به آنها استفاده می‌شود. نوروفیدبک می‌تواند به خواب و آرام شدن برانگیختگی کمک کند.
- کار با منتقد درونی. سیستم‌های خانوادهٔ درونی (IFS) کمک می‌کند بخشی را که شما را تنبیه می‌کند بشناسید. این بخش معمولاً باور دارد تنبیه جلوی اشتباه بعدی را می‌گیرد.
- جبران و بازگشت. هر جا مناسب باشد، این مرحله می‌تواند شامل عذرخواهی یا کار معنادار دیگری باشد، همراه با بازگشت تدریجی به رانندگی.
چه وقت باید کمک بگیرم؟
اگر چهار هفته گذشته و هنوز از رانندگی دوری می‌کنید، بد می‌خوابید، بیشتر روزها تصادف را مرور می‌کنید یا حس می‌کنید دیگر لیاقت چیزهای خوب را ندارید، وقتش است. بازهٔ ازپیش‌تأییدشده ۱۲ هفته از تاریخ تصادف است و هر چه زودتر شروع کنید کار ساده‌تر است. اگر از تصادف مدت بیشتری گذشته، درمان با تأیید ICBC همچنان ممکن است. اگر به آسیب زدن به خودتان فکر می‌کنید، در هر ساعتی با خط بحران ۹-۸-۸ تماس بگیرید یا پیامک بدهید.
هزینه‌ها و مخارج جلسات توسط ICBC، CVAP، FNHA، IFHP، RCMP، VAC و بیشتر بیمه‌های دیگر پوشش داده می‌شود و صورت‌حساب مستقیماً به شرکت‌های بیمه ارسال می‌شود.
پرسش‌های متداول
آیا حرف‌هایم در مشاوره روی تصمیم ICBC دربارهٔ مقصر اثر می‌گذارد؟
مشاوره خدمت درمانیِ محرمانه است. ICBC گزارش درمان دربارهٔ علائم و پیشرفت شما را می‌گیرد تا هزینهٔ درمان را بپردازد. محتوای جلسه اظهارنامه‌ای دربارهٔ مسئولیت قانونی نیست. اگر موضوع حقوقی دارید، با وکیل هم مشورت کنید.
کسی آسیب ندید. پس چرا هنوز این‌قدر حالم بد است؟
چون ذهن شما چیزی را که ممکن بود اتفاق بیفتد ثبت می‌کند. رد شدن از بیخ گوش یک کودک یا دوچرخه‌سوار می‌تواند همان واکنش هشدار تصادفِ همراه با جراحت را بسازد.
کسی به‌شدت آسیب دیده. واقعاً مشاوره کمکی می‌کند؟
مشاوره نتیجه را عوض نمی‌کند. کمک می‌کند آن را طوری با خود حمل کنید که سلامت و خانواده‌تان از بین نرود، و کمک می‌کند بفهمید جبرانِ مسئولانه چه شکلی دارد.
رانندهٔ حرفه‌ای بودم. می‌توانم دوباره رانندگی کنم؟
بیشتر افراد برمی‌گردند. برنامهٔ تدریجی، با شروع از مسیرهای کوتاه و کم‌فشار، بخشی از درمان است.
درمان چقدر طول می‌کشد؟
خیلی‌ها در ۶ تا ۸ جلسهٔ اول تغییر در خواب و مرور ذهنی را حس می‌کنند. وضعیت‌های پیچیده بیشتر طول می‌کشد و ICBC می‌تواند جلسات بیشتری را تأیید کند.
جلسات به فارسی هم هست؟
بله. ساموئل به فارسی و انگلیسی کار می‌کند.
تماس رایگان ۲۰ دقیقه‌ای
با شمارهٔ ۶۰۴-۷۲۱-۰۶۰۴ تماس بگیرید یا پیامک و واتساپ بدهید، یا از drsamuel.ca/book-a-call/ وقت بگیرید. وقت‌های عصر و آخر هفته موجود است، حضوری در مرکز شهر ونکوور یا با ویدیوی امن در هر جای بریتیش کلمبیا. اطلاعات بیشتر: مشاوره تروما به فارسی.
این مقاله با همکاری ویراستاری متخصص نوشته شده است.
Sources
- Insurance Corporation of British Columbia. Enhanced Care quick facts, and Enhanced Care resources for patients. icbc.com
- Kubany, E. S., & Manke, F. P. (1995). Cognitive therapy for trauma-related guilt. Cognitive and Behavioral Practice, 2(1), 27–61.
- Lee, D. A., Scragg, P., & Turner, S. (2001). The role of shame and guilt in traumatic events. British Journal of Medical Psychology, 74(4), 451–466.
- Litz, B. T., et al. (2009). Moral injury and moral repair in war veterans. Clinical Psychology Review, 29(8), 695–706.
- Lowinger, T., & Solomon, Z. (2004). PTSD, guilt, and shame among reckless drivers. Journal of Loss and Trauma, 9(4), 327–344.
